Sự kiệt sức khi phải sống hai cuộc đời đối lập trên mạng và ngoài đời

Đồng hồ điểm 23:00 đêm, ánh sáng xanh le lói từ màn hình điện thoại soi rõ khuôn mặt phờ phạc và đôi mắt trũng sâu của bạn trong căn phòng trọ ẩm thấp. Bạn vừa đăng một bức ảnh chụp tại một quán cà phê sang trọng ở trung tâm thành phố kèm theo một dòng trạng thái đầy tính triết lý về lối sống tích cực và sự độc lập tài chính. Chỉ sau mười lăm phút, thông báo tương tác nhảy liên tục với hàng trăm lượt thích và những lời bình luận ngưỡng mộ: ‘Ngưỡng mộ cuộc sống của bạn quá’, ‘Đúng là hình mẫu thành công của giới trẻ’, ‘Xinh đẹp, tài giỏi và sang chảnh ghê’.

Bạn lướt đọc từng dòng khen ngợi đó với một nụ cười thỏa mãn thoáng qua, nhưng ngay sau đó, một cảm giác trống rỗng và ghê tởm bản thân lại ùa về bóp nghẹt lồng ngực. Thực tế sau lưng bạn hoàn toàn trái ngược với bức ảnh lung linh trên mạng: Bát đĩa ăn liền ba ngày chưa rửa chất đống trong bồn, quần áo bẩn vứt ngổn ngang trên sàn nhà, trong ví chỉ còn đúng hai mươi nghìn đồng và thẻ tín dụng đang báo nợ tới hạn phải trả. Bạn đã phải nhịn ăn cả tuần chỉ để gom tiền mua chiếc áo hàng hiệu mặc đúng một lần chụp ảnh, rồi lại cắn răng chịu đựng cảm giác lo âu tột cùng về tiền bạc. Sự phân thân giữa hai cuộc đời đối lập khiến bạn kiệt quệ tinh thần đến mức nghẹt thở.

Chiếc mặt nạ hoàn hảo trên màn hình điện thoại và sự rỗng tuếch sau lưng

Việc xây dựng một hình tượng hào nhoáng trên mạng xã hội để che giấu thực tế bế tắc và nghèo nàn ngoài đời thực là một cái bẫy tâm lý phổ biến của nhiều người trẻ mới bước chân vào thương trường. Trong thời đại số hóa, trang cá nhân trên mạng vô tình bị biến thành một bản sơ yếu lý lịch về mức độ hạnh phúc và thành đạt của mỗi người. Mọi người đua nhau khoe những bữa ăn đắt đỏ, những chuyến du lịch xa xỉ, những món đồ hiệu và những danh hiệu công việc bóng bẩy. Bạn sợ rằng nếu mình để lộ cuộc sống bình thường, thiếu thốn và nhọc nhằn của một người làm công ăn lương mới vào nghề, bạn sẽ bị coi là một kẻ thất bại, một kẻ tầm thường không đáng được chú ý.

Từ nỗi sợ hãi đó, bạn bắt đầu bước vào một vở kịch đóng vai đầy tốn kém và mệt mỏi. Mỗi bức ảnh đăng lên mạng đều trải qua nhiều lần chụp thử, chỉnh sửa qua vài ứng dụng làm đẹp và trau chuốt từng chú thích để tạo ra vẻ tự nhiên nhất. Bạn chỉ chụp những góc nhà đẹp nhất, giấu nhẹm đi mảng tường bong tróc rêu mốc. Bạn mượn đồ hiệu của bạn bè, chụp ảnh cùng xe hơi sang trọng của người khác và check-in ở những khách sạn năm sao dù chỉ vào đó đi nhờ nhà vệ sinh. Cuộc sống của bạn bị cuốn vào việc tìm kiếm những góc máy đẹp và những bối cảnh sang chảnh hơn là việc thực sự trải nghiệm và cảm nhận cuộc sống.

Thảm kịch của việc sống ảo nằm ở chỗ nó tạo ra một khoảng cách ngày càng rộng giữa con người thật của bạn và nhân vật hoàn hảo trên màn hình. Mỗi lượt thích và lời khen ngợi trên mạng chỉ mang lại một cảm giác an ủi chớp nhoáng, nhưng ngay sau khi tắt màn hình điện thoại, thực tế trần trụi lại ập đến tát thẳng vào mặt bạn. Bạn cảm thấy mình như một kẻ lừa đảo chuyên nghiệp, luôn nơm nớp lo sợ chiếc mặt nạ sẽ bị rơi xuống, sợ một ngày nào đó bạn bè trên mạng sẽ vô tình nhìn thấy căn phòng trọ tồi tàn và cuộc sống bươn chải chật vật của bạn ngoài đời thực.

Chiếc bẫy nghiện sự tán thưởng và nỗi sợ bị xem là tầm thường

Tại sao tụi mình lại chấp nhận nhịn ăn, vay nợ và chịu đựng sự dằn vặt chỉ để đổi lấy những nút thích ảo trên mạng xã hội? Để giải mã nguồn gốc sâu xa của thói quen tự hành xác này, tụi mình cần nhìn thẳng vào sự đói khát công nhận và nỗi sợ hãi tột cùng về sự vô hình.

Nhu cầu phô trương hình ảnh hào nhoáng thực ra không bắt đầu từ chiếc điện thoại thông minh này. Nó bắt nguồn từ đứa trẻ mười một tuổi năm xưa, từng cảm thấy mình hoàn toàn mờ nhạt và vô hình trong mắt người lớn, chỉ khi đạt được điểm mười hoặc mặc bộ quần áo mới tinh tươm mới nhận được vài ánh nhìn khen ngợi từ cha mẹ và thầy cô. Ký ức về sự thiếu thốn tình cảm và sự công nhận thuở nhỏ đã rèn cho bạn một niềm tin sai lầm: Bạn tin rằng con người thật vốn dĩ với những khiếm khuyết và sự bình thường của bạn là không đủ tốt, không đáng được yêu thương, và bạn bắt buộc phải có một vỏ bọc lấp lánh để thu hút sự chú ý của thế giới xung quanh.

Mặt khác, các nền tảng mạng xã hội được thiết kế vô cùng tinh vi để khai thác triệt để điểm yếu tâm lý này của con người. Những con số tương tác hoạt động như một loại thước đo giá trị gây nghiện. Mỗi lần nhận được một lời khen ngợi, bạn cảm thấy mình có giá trị và quan trọng hơn. Nhưng chiếc bẫy này không bao giờ có điểm dừng: Hôm nay một trăm lượt thích là đủ, nhưng ngày mai bạn sẽ cần hai trăm, năm trăm lượt thích để duy trì cùng một mức độ thỏa mãn. Bạn trở thành một người làm công không công cho chính hình tượng ảo của mình, liên tục phải chi tiền và vắt kiệt sức lực để cung cấp nguyên liệu hào nhoáng cho nó tồn tại.

Chi phí tinh thần khổng lồ để duy trì một vở kịch không hồi kết

Cái giá phải trả cho việc duy trì hai cuộc đời đối lập là sự phá sản hoàn toàn về mặt tài chính và sự suy sụp nghiêm trọng về sức khỏe tinh thần. Số tiền bạn kiếm được từ công việc cực nhọc không được dùng để đầu tư cho tri thức, sức khỏe hay tích lũy an toàn, mà bị ném sạch vào những cuộc vui phù phiếm, những bộ cánh đắt tiền và những buổi tiệc tùng chỉ để phục vụ cho mục đích chụp ảnh. Những món nợ tín dụng ngày càng phình to như một quả cầu tuyết, đè nặng lên đôi vai và bóp nghẹt mọi cơ hội phát triển sự nghiệp thực tế của bạn.

Đau đớn hơn, việc đóng kịch quá lâu khiến bạn dần đánh mất khả năng kết nối chân thành với con người ngoài đời thực. Bạn không thể có được những người bạn thực sự, bởi vì bạn không bao giờ dám mở lòng chia sẻ những khó khăn, những nỗi buồn hay những giọt nước mắt thật của mình. Bạn luôn phải giữ khoảng cách với mọi người để duy trì sự hoàn hảo của nhân vật. Bạn sống trong sự cô độc tột cùng giữa hàng nghìn người theo dõi trên mạng. Để giải thoát bản thân, bạn cần hiểu rằng giá trị của một con người nằm ở phẩm chất, năng lực lao động và sự bình yên trong tâm hồn, chứ không bao giờ nằm ở những bức ảnh được dàn dựng công phu trên không gian ảo. Sự bình yên thực sự xuất hiện khi hình ảnh bên ngoài của bạn và con người bên trong hoàn toàn trùng khớp với nhau. Mỗi bước lùi khỏi thế giới ảo hào nhoáng là một bước tiến lớn đến gần hơn với sự chân thật và tự do nội tâm. Sự tán dương của những người xa lạ trên mạng không thể sưởi ấm được sự lạnh lẽo trong tâm hồn của bạn. Khi bạn biết trân trọng những điều giản dị quanh mình, bạn sẽ không còn cảm thấy cần phải khoe khoang để chứng tỏ giá trị.

“Dũng cảm sống một cuộc đời chân thật và bình dị ngoài đời thực thanh thản hơn gấp vạn lần việc gồng mình đóng vai hoàn hảo trên mạng xã hội.”

Thành thật với chính mình và dũng cảm sống một cuộc đời chân thật

Để cởi bỏ chiếc mặt nạ hào nhoáng nặng nề và tìm lại sự tự do thanh thản cho tâm hồn, bạn hãy ngồi lại một mình và tự soi chiếu qua 3 câu hỏi dưới đây:

• Một là, bạn đang sống cho chính mình hay đang sống làm cảnh cho người khác nhìn vào? Hãy nhìn vào bức ảnh gần nhất bạn đăng lên mạng và tự hỏi một cách sòng phẳng: Bạn có thực sự cảm thấy hạnh phúc và thư thái trong khoảnh khắc đó, hay bạn chỉ đang bận rộn canh góc chụp và lo lắng xem bức ảnh có được nhiều tương tác hay không? Nếu cuộc sống của bạn chỉ vui khi có người khác nhìn vào vỗ tay tán thưởng, thì bạn thực chất đang là nô lệ cho ánh mắt của người đời. Hãy dũng cảm đặt điện thoại xuống và tự hỏi: Những thứ gì thực sự mang lại niềm vui sâu sắc cho con người thật của bạn mà không cần phải chụp ảnh khoe khoang?

• Hai là, số tiền bạn bỏ ra để duy trì vẻ hào nhoáng có đang bóp nghẹt tương lai thực tế của bạn? Hãy mở ứng dụng ngân hàng và rà soát lại toàn bộ chi tiêu trong ba tháng qua. Bạn đã tốn bao nhiêu tiền cho những bộ quần áo chỉ mặc một lần, những ly cà phê đắt đỏ chỉ để lấy bối cảnh sống ảo? Hãy đối chiếu số tiền đó với số dư nợ tín dụng và khoản tiền tiết kiệm phòng thân của bạn. Đã đến lúc bạn phải tỉnh ngộ và sống sòng phẳng với thực tế tài chính của mình. Sự giàu có thực sự là khi bạn có tiền trong tài khoản và một tâm trí thảnh thơi không nợ nần, chứ không phải một trang cá nhân lộng lẫy trên một chiếc dạ dày đói meo.

• Ba là, bạn có dám xuất hiện với con người thật không qua chỉnh sửa và tập trung xây dựng cuộc sống thực? Hãy thử thách bản thân bằng việc rời xa mạng xã hội trong một tuần. Dành toàn bộ thời gian và năng lượng đó để dọn dẹp sạch sẽ căn phòng trọ của mình, nấu những bữa ăn nóng hổi bổ dưỡng và tập trung hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ công việc chuyên môn. Hãy gặp gỡ những người bạn thân ngoài đời thực, trò chuyện chân thành về những khó khăn trong công việc mà không cần phải giấu giếm hay làm màu. Khi bạn dám đón nhận sự bình dị của cuộc sống thật, bạn sẽ cảm nhận được một cảm giác nhẹ nhõm và tự do vô cùng lớn lao.

---

Mời bạn cùng đọc thêm bài viết Thấy bạn bè chuẩn bị đi du học còn mình loay hoay tiền học phí để hiểu rõ giá trị của việc dám đối diện trung thực với hoàn cảnh xuất phát điểm và kiên định bước đi trên con đường của riêng mình.