Nỗi sợ nói ra ước mơ thật vì sợ bị người lớn cười nhạo là viển vông

Dưới đáy chiếc ba lô đi học sờn vải, chìm khuất dưới những tập đề cương ôn thi dày cộp môn toán, môn lý và môn hóa, là một cuốn sổ tay nhỏ bìa đen được bạn cất giấu cẩn thận. Bên trong cuốn sổ ấy không có các công thức đạo hàm hay bảng tuần hoàn hóa học, mà ngập tràn những nét vẽ nhân vật hoạt hình sống động, những phác thảo thiết kế thời trang đầy màu sắc, hoặc những dòng tản văn ngắn ghi lại cảm xúc rung động của tuổi học trò. Đó là nơi duy nhất bạn được là chính mình, nơi chứa đựng ước mơ cháy bỏng nhất của bạn về việc thi vào một trường nghệ thuật hay theo đuổi con đường sáng tạo nội dung.

Thế nhưng, mỗi khi bước ra khỏi góc học tập riêng tư để ngồi vào mâm cơm gia đình, cuốn sổ ấy lại trở thành một bí mật phải che đậy bằng mọi giá. Khi họ hàng hay cha mẹ hỏi han về định hướng chọn trường đại học, bạn lập tức nở một nụ cười gượng gạo và đáp gọn gàng rằng con sẽ thi vào ngành ngân hàng hoặc công nghệ thông tin. Bạn chọn những cái tên ngành nghe thật kêu, thật thời thượng và chuẩn mực theo đúng kỳ vọng của người lớn để đổi lấy những cái gật đầu hài lòng và những lời tán dương êm ấm.

Bạn không dám nói thật lòng mình vì bạn vẫn còn nhớ như in cảm giác đau đớn của một lần lỡ lời trong quá khứ. Đó là vào một buổi tối năm lớp mười một, khi bạn rụt rè đem bức tranh vẽ tâm đắc nhất khoe với cha mẹ và thủ thỉ rằng con muốn trở thành một họa sĩ truyện tranh. Đáp lại ánh mắt lấp lánh của bạn không phải là sự khích lệ, mà là một nụ cười nửa miệng đầy mỉa mai và một cái xua tay lạnh lùng: “Mơ mộng viển vông, vẽ vời ba cái thứ nhảm nhí đó sau này ra đời có mài ra mà ăn được không? Con nhà người ta lo học kinh tế làm giám đốc kiếm tiền tỷ, còn mày tối ngày ôm cuốn sổ như đứa dở hơi!”. Nụ cười chế giễu ấy như một gáo nước lạnh tạt thẳng vào ngực, dập tắt mọi dũng khí và khiến bạn vội vã khóa chặt cánh cửa lòng mình lại suốt hai năm qua.

Cuốn sổ tay giấu kín dưới đáy ba lô và câu trả lời đối phó

Cảm giác phải sống với hai bộ mặt khác nhau trong chính ngôi nhà của mình là một gánh nặng tinh thần vô cùng mệt mỏi. Ban ngày trên lớp, bạn cố gắng ngồi nghe những tiết học mà mình không hề có chút hứng thú nào, chỉ mong mau chóng đến giờ ra chơi để lén mở cuốn sổ tay ra vẽ thêm vài nét chì. Đêm muộn khi cả nhà đã chìm vào giấc ngủ sâu, bạn mới dám bật chiếc đèn bàn nhỏ le lói, lén lút như một kẻ phạm tội, cặm cụi phác thảo từng trang vẽ trong sự nơm nớp lo sợ cha mẹ bất ngờ mở cửa phòng kiểm tra.

Mỗi lần có ai đó trong gia đình nhắc đến chuyện tương lai, trái tim bạn lại thắt lại. Bạn cảm thấy mình như một kẻ hèn nhát khi liên tục nói dối những người thân yêu nhất. Nhưng bạn cũng hiểu rằng nếu bạn dám thốt ra sự thật, một trận bão tố gia đình sẽ lập tức nổi lên: những lời mắng nhiếc, những giọt nước mắt thất vọng của mẹ, và có thể là cả sự cấm đoán gay gắt thu hồi toàn bộ màu vẽ hay sách truyện của bạn.

Để giữ gìn sự yên ấm giả tạo trong gia đình, bạn chấp nhận đóng vai một đứa con ngoan ngoãn biết nghe lời. Bạn học bài theo đúng thời gian biểu người lớn sắp đặt, bạn đăng ký các lớp luyện thi theo đúng nguyện vọng của cha mẹ. Nhưng đằng sau vẻ ngoài điềm đạm và vâng lời đó là một tâm hồn đang dần cạn kiệt sinh khí. Bạn cảm thấy mình đang bị tước đoạt đi quyền được ước mơ, bị ép buộc phải sống một cuộc đời được lập trình sẵn bởi những thước đo của người khác.

Chiếc bẫy muốn làm hài lòng người khác và sự chối bỏ chính mình

Tại sao chúng mình lại sợ hãi việc bị người lớn cười nhạo đến như vậy? Khi còn ngồi trên ghế nhà trường phổ thông, thế giới của một người trẻ gần như gói gọn trong gia đình và trường lớp. Cha mẹ và thầy cô đóng vai trò là những người bảo trợ an toàn tuyệt đối. Trong suy nghĩ non nớt của tuổi mới lớn, việc bị những người quan trọng nhất chê bai hay chế giễu vừa mang lại cảm giác bị từ chối, vừa để lại nỗi đau bị đẩy ra rìa sự yêu thương. Bạn sợ rằng nếu mình kiên quyết bảo vệ một ước mơ khác biệt, bạn sẽ bị gắn mác là đứa con ngỗ nghịch, đứa trẻ làm cha mẹ thất vọng và làm xấu mặt dòng họ.

Nỗi sợ bị cười nhạo bắt nguồn từ những lần bạn háo hức khoe bức tranh nguệch ngoạc ngày thơ bé nhưng bị người lớn gạt đi bảo bôi bẩn ra nhà. Ký ức về những lời chê bai thuở nhỏ đã hình thành nên một cơ chế tự vệ âm thầm: bạn thà tự bóp chết mong muốn thật sự của bản thân để khoác lên mình chiếc áo ngoan ngoãn mà người khác cắt may sẵn, còn hơn phải đối diện với sự cô độc khi đi ngược lại dòng chảy số đông. Bạn bắt đầu tự thuyết phục mình rằng người lớn có kinh nghiệm hơn, rằng vẽ tranh hay làm nghệ thuật quả thực chỉ là trò trẻ con bốc đồng, và tốt nhất là nên đi theo con đường bằng phẳng mà người ta đã dọn sẵn.

Chiếc bẫy này vô cùng nguy hiểm bởi nó diễn ra dưới danh nghĩa của sự hiếu thảo và biết điều. Bạn tự hào rằng mình là đứa con biết nghe lời, không làm cha mẹ phiền lòng. Nhưng sâu thẳm bên trong, việc liên tục nói dối về ước mơ của mình là một sự chối bỏ âm thầm đối với con người thật. Mỗi lần bạn đối phó bằng một ngành học bạn không hề yêu thích, bạn đang tự tay đóng thêm một chiếc đinh chôn vùi sự say mê sáng tạo của chính mình. Bạn chấp nhận làm hài lòng cả thế giới xung quanh, chỉ để lại một mình bạn với nỗi trống rỗng và sự ngột ngạt không thể giãi bày.

“Ước mơ không cần sự chấp thuận của cả thế giới, nhưng nó cần lòng dũng cảm và sự kiên trì âm thầm của chính bạn để trở thành sự thật.”

Cái giá đắt của việc sống thay ước mơ của người khác

Thử nghĩ về cuộc đời của bạn trong 5 năm hay 10 năm tiếp theo nếu bạn tiếp tục im lặng và bước vào cánh cổng trường đại học theo ý muốn của cha mẹ. Bạn sẽ trải qua 4 năm giảng đường trong sự mệt mỏi cùng cực, mỗi sáng thức dậy chỉ mong nhanh chóng hết giờ để trở về phòng trọ. Bạn sẽ phải gồng mình nuốt trọn những cuốn giáo trình khô khan về tài chính hay kế toán, những con số mà bạn không hề có chút rung động nào trong tim. Bạn có thể vẫn tốt nghiệp ra trường, vẫn kiếm được một công việc văn phòng bình ổn từ 8:00 sáng đến 17:00 chiều, nhưng mỗi ngày trôi qua sẽ chỉ là một sự chịu đựng vô vị.

Cái giá đắt nhất của việc sống thay ước mơ của người khác không phải là sự vất vả về thể xác, mà là sự héo mòn dần của tâm hồn. Bạn sẽ luôn mang trong mình một tiếng thở dài tiếc nuối: Giá như ngày xưa mình can đảm hơn một chút, giá như mình dám bảo vệ đam mê của chính mình. Rồi đến một ngày khi nhìn thấy những người bạn cùng trang lứa năm xưa dù vất vả nhưng đang sống rực rỡ với niềm yêu thích của họ, bạn sẽ cảm thấy cay đắng và nuối tiếc khôn nguôi. Sự oán trách lúc đó có thể sẽ chuyển hướng sang cha mẹ, khiến mối quan hệ ruột thịt ngày càng trở nên rạn nứt và ngột ngạt.

Sự thật trần trụi là cha mẹ dù thương yêu bạn đến đâu cũng không thể sống thay cuộc đời của bạn. Họ chỉ có thể đồng hành cùng bạn một đoạn đường ngắn tuổi thơ, còn người phải chịu trách nhiệm 100% với từng lựa chọn nghề nghiệp, với từng buổi sáng đi làm và với sự hạnh phúc của đời bạn chính là bạn. Việc hy sinh đam mê để đổi lấy sự an lòng của người lớn chỉ là một giải pháp trốn chạy tạm bợ. Nếu ngay cả dũng khí bảo vệ ước mơ của chính mình bạn cũng không có, bạn sẽ không bao giờ có đủ bản lĩnh để bước qua những sóng gió thực sự của cuộc đời ngoài kia.

Gìn giữ đốm lửa đam mê bằng thực lực và sự kiên nhẫn

Gnolirt không khuyên bạn phải tỏ thái độ chống đối, bỏ nhà đi hay cãi tay đôi với cha mẹ để đòi quyền tự do một cách nông nổi. Sự phản kháng bồng bột chỉ chứng minh rằng bạn vẫn là một đứa trẻ chưa lớn. Cách duy nhất để xóa tan sự cười nhạo của người lớn là dùng năng lực thực tế và sự kiên trì bền bỉ để khẳng định con đường của mình. Khi bạn chưa tự kiếm được tiền, chưa có sản phẩm cụ thể và việc học văn hóa ở trường vẫn còn chểnh mảng, sự lo lắng của cha mẹ là hoàn toàn có cơ sở.

Hãy tiếp tục giữ gìn cuốn sổ tay dưới đáy ba lô, nhưng không phải trong tâm thế trốn chạy, mà là một khoảng trời riêng để bạn lặng lẽ tích lũy thực lực mỗi ngày. Hãy hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập trên lớp để cha mẹ không có cớ chê trách bạn lười biếng. Đồng thời, hãy dành mỗi ngày 60 phút sau khi làm xong bài tập để nghiêm túc rèn luyện kỹ năng vẽ, viết lách hay tìm hiểu sâu về ngành nghề bạn khao khát. Khi bạn có được những tác phẩm chỉn chu, khi bạn tự mình tìm hiểu cặn kẽ về cơ hội việc làm thực tế của ngành nghề đó trên thị trường, bạn sẽ có đủ sự tự tin để ngồi xuống nói chuyện đàng hoàng với người lớn như một người trưởng thành.

Đêm nay, khi ánh đèn bàn đã tắt và không gian trở về sự tĩnh lặng tuyệt đối, hãy đặt tay lên ngực và tự hỏi lòng mình 3 câu hỏi chân thành trước khi chìm vào giấc ngủ:

• Một là, bạn đang chọn ngành học cho tương lai của mình hay chỉ để mua lấy sự an lòng nhất thời của người lớn?
  Nhìn sâu vào nỗi sợ hãi bên trong bạn để nhận diện chiếc bẫy muốn làm hài lòng đám đông, liệu bạn có sẵn sàng đánh đổi cả thanh xuân chỉ để đổi lấy vài lời khen ngợi ngoài cửa miệng?

• Hai là, nếu không dám can đảm bảo vệ ước mơ của chính mình hôm nay, mười năm nữa nhìn lại bạn có thấy tiếc nuối không?
  Hãy đối diện với viễn cảnh của một người lớn tẻ nhạt đang sống mòn mỏi trong sự tiếc nuối mỗi ngày, và tự hỏi xem bạn có muốn biến mình thành bản sao như thế hay không.

• Ba là, bạn đã thực sự chuẩn bị đủ năng lực và sự kiên trì để chứng minh con đường mình chọn là đúng đắn?
  Đam mê không phải là lời nói suông trên đầu môi, đam mê là sự kỷ luật thức khuya dậy sớm rèn luyện kỹ năng mỗi ngày để biến ước mơ thành giá trị thực tế có thể nuôi sống bản thân đàng hoàng.

---

Mời bạn cùng đọc thêm bài viết Khi cha mẹ so sánh điểm thi với bạn cùng lớp và cách nói chuyện thẳng thắn để trang bị kỹ năng thưa chuyện chín chắn với cha mẹ và tự chủ việc học.