Nghe bố mẹ đem con nhà người ta ra so sánh bên mâm cơm, làm sao để không tự làm hỏng tương lai của mình

Tiếng chân chống xe máy gạt mạnh xuống nền gạch ngoài sân báo hiệu buổi họp phụ huynh cuối học kỳ vừa kết thúc. Bạn ngồi trên chiếc ghế gỗ ngoài phòng khách, ngón tay vô thức miết chặt lên mép tờ đề kiểm tra môn Toán được 5,5 điểm đã gấp tư dưới đáy cặp. Dù bạn đã cố dọn dẹp nhà cửa gọn gàng và cắm sẵn ấm nước từ chiều, tim bạn vẫn đập thình thịch khi nghe tiếng bước chân nặng nề tiến vào bậc thềm.

Bố bước vào nhà, đặt chiếc mũ bảo hiểm xuống mặt bàn uống nước nghe một tiếng cạch khô khốc. Chưa kịp ngồi xuống ghế hay rót ngụm nước nguội, câu nói quen thuộc đã rơi thẳng xuống bầu không khí đặc quánh của buổi chiều Chủ nhật:

“Hôm nay đi họp, bố ngồi ngay cạnh bố thằng Tuấn. Con người ta đứng tốp 3 cả khối, điểm số môn nào nhìn vào cũng chín với mười, bố mẹ nó ngồi giữa lớp nở mày nở mặt. Còn con mình thì cô giáo phải giữ bố lại cuối giờ để nhắc riêng. Cùng ăn cùng học như nhau, sao con không nhìn con nhà người ta mà học? Học hành lẹt đẹt thế này thì mai mốt ra đời làm được cái gì hả con?”

Cổ họng bạn lập tức nghẹn ứ lại, hai mắt cay xè. Cả tháng trời qua bạn cũng thức đến 23:30 đêm bên ngọn đèn bàn. Bạn cũng đạp xe đi học thêm giữa cái nắng rát mặt lúc tan trường, bụng đói meo chỉ kịp gặm vội ổ bánh mì nguội ngắt trước giờ vào ca. Vậy mà chỉ vì một con số 5,5 trên tờ giấy thông báo, toàn bộ những buổi tối cặm cụi ấy bị người lớn gạt phăng đi như chưa từng tồn tại.

Đáng buồn hơn, có những người bạn sau buổi chiều hôm đó đã cắn răng thức khuya học ngày học đêm để kỳ sau kéo điểm lên 7,5 với hy vọng được nghe một lời khen. Thế nhưng khi cầm tờ giấy 7,5 điểm về nhà, câu trả lời nhận lại vẫn là: “Được 7,5 đã vội mừng, con bác Hòa đầu xóm vừa được 9,0 kia kìa”. Nếu giận dỗi buông xuôi thì hỏng đời mình, mà gồng lưng học chỉ để làm vừa lòng bố mẹ thì vạch đích cứ bị dời đi mãi. Lúc này bạn phải đứng ở đâu để giữ lành lặn lòng tự trọng của chính mình?

Bố mẹ mượn điểm số bớt lo còn bạn mượn cớ lười giữ thể diện

Ở tuổi học cấp 3, chuyện làm chúng ta tủi thân nhất thật ra chưa hẳn là con điểm thấp trên giấy. Thứ làm bạn nghẹn lòng là cảm giác mình bỗng trở thành nỗi xấu hổ của chính bố mẹ mình. Lúc đó bạn rất muốn thanh minh rằng đề kiểm tra đợt này quá dài và hơn nửa lớp đều dưới trung bình. Bạn cũng muốn nói rằng bạn Tuấn có anh trai đang học đại học kèm cặp mỗi tối, còn bạn phải tự xoay xở một mình. Nhưng nhìn gương mặt đanh lại của bố và tiếng thở dài của mẹ dưới bếp, bạn biết lúc này nói gì cũng vô ích. Nếu cất lời thanh minh ngay lúc ấy, câu trả lời nhận về chắc chắn sẽ là: “Đừng có lý sự, con cãi cha mẹ trăm đường con hư, trứng mà đòi khôn hơn vịt”.

Để không bị câu so sánh ấy làm sụp đổ tinh thần, bạn cần nhìn thấu nỗi sợ đằng sau lời mắng của người lớn và gọi đúng tên cái cớ giận dỗi trong chính mình.

Về phía bố mẹ, bạn sống chung với gia đình dưới một mái nhà suốt 24 tiếng mỗi ngày. Bố mẹ nhìn thấy bạn lúc sáng sớm mới ngủ dậy đầu bù tóc rối, lúc đi học về mệt vứt đôi tất lệch góc phòng, hay lúc ngồi ăn cơm vừa nhai vừa liếc điện thoại. Ngược lại, với cậu bạn nhà hàng xóm, cả tuần bố mẹ chỉ gặp cậu ấy đúng 5 phút ngoài ngõ khi cậu ấy mặc quần áo chỉnh tề và khoanh tay chào hỏi. Đem 5 phút chỉn chu nhất của người ngoài đi so với 24 tiếng đời thường của người trong nhà thì người trong nhà lúc nào cũng chịu thiệt.

Hơn nữa, ở những gia đình bình dân chắt chiu từng đồng tiền ăn học, người lớn không có sẵn của để dành làm tấm lưới an toàn cho con cái thử và sai. Khi nhìn thấy điểm 5,5 trên tờ phiếu, bố mẹ không biết cách mở sách ra xem bạn đang hổng công thức Toán nào. Họ lấy luôn con số 5,5 ấy làm thước đo duy nhất cho cả tương lai của bạn. Trong đầu người lớn bùng lên nỗi sợ con mình trượt đại học công lập ở tuổi 18, rồi lấy đâu ra mấy trăm triệu đồng lo cho con tới lúc tốt nghiệp ra trường ở tuổi 22. Vì thương con nhưng vụng về trong cách nói, bố mẹ làm ngược cái ngọn với cái gốc. Họ mượn hình ảnh đứa con hàng xóm làm cây roi quất vào lòng tự ái của bạn để mong bạn giật mình chạy nhanh hơn.

Thế nhưng, nếu nhìn thật thành thật vào lòng mình, phản xạ bất cần của nhiều học sinh sau khi bị mắng cũng không phải vì muốn hư hỏng. Đó là chiếc phao tự vệ để che chắn cho lòng tự ái đang bị tổn thương, giống hệt phép thử hai viên thuốc ở giảng đường đại học. Trước khi làm bài thi thứ hai, các sinh viên được phát một viên thuốc giúp tỉnh táo và một viên làm giảm trí nhớ tạm thời. Ở nhóm bình thường, chỉ có 13% chọn viên thuốc gây lơ mơ. Nhưng ở nhóm đang sợ bài thi tiếp theo phơi bày việc mình học yếu, có tới 70% chủ động chọn uống viên thuốc làm suy giảm trí nhớ trước giờ thi. Họ thà tự làm mình lơ mơ để có cớ đổ lỗi cho viên thuốc, còn hơn là dốc sức học thật mà vẫn bị điểm kém.

Khi bị bố mẹ đem ra so sánh bên mâm cơm, nhiều học sinh cấp 3 cũng vô thức tự trói tay mình giống hệt 70% sinh viên kia. Bạn bắt đầu đình công ngay trên trang vở của mình. Về nhà bạn gác bài tập sang một bên, lên lớp giấu điện thoại dưới ngăn bàn cày game, đến hôm kiểm tra thì khoanh bừa hoặc bỏ trắng nửa trang giấy thi để nhận điểm 3.

Bề ngoài, bạn nghĩ mình làm thế để chọc tức bố mẹ. Nhưng sâu bên trong, việc cố tình bỏ bê bài vở giúp bạn tìm sẵn một cái cớ để đỡ xấu hổ. Nếu bạn cặm cụi học thật suốt một tháng mà điểm vẫn chỉ được 6,0 và thua bạn Tuấn, bạn sẽ rất đau lòng khi phải thừa nhận mình đang yếu hơn bạn. Còn nếu cố tình bỏ giấy trắng để bị điểm 3, lòng tự ái của bạn vẫn có chỗ trú ẩn. Bạn luôn có thể tự nhủ rằng chẳng qua mình ghét lời so sánh nên không thèm học thôi, chứ học thật thì dư sức đứng đầu lớp. Tự đánh đổi điểm số để giữ một lời bao biện cho sĩ diện là cái bẫy đắt giá nhất của tuổi 16, 17.

Học chỉ để khóa miệng câu so sánh là bước vào đường đua không đích

Nhìn ra cái bẫy tự bỏ bê bài vở để giữ sĩ diện rồi, bạn cũng cần tỉnh táo trước hai thái cực trái ngược đang làm hại rất nhiều học sinh.

Thái cực thứ nhất là tự ru ngủ mình bằng những câu nói trên mạng như “Bỏ học cũng làm tỉ phú”, hay “Mọt sách chỉ giỏi lý thuyết suông chứ ra đời thực hành chẳng bằng ai”. Những câu ấy nghe rất mát lòng lúc vừa bị điểm kém, nhưng hãy nhớ tới chiếc rây lọc bột bằng lưới sắt dưới bếp. Khi đổ cả túi bột xuống, hàng vạn hạt bột nhỏ rơi tuột xuống đáy chậu, chỉ có một hai hạt đậu to nằm lại trên mặt lưới. Mạng xã hội chỉ chụp ảnh đúng một hai người cá biệt thành công trên mặt lưới để câu lượt xem. Thực tế, một cuộc khảo sát trên 2,7 triệu người sáng lập công ty đã chỉ ra con số hoàn toàn ngược lại. Ở nhóm 0,1% những công ty phát triển nhanh nhất, độ tuổi trung bình lúc họ bắt đầu lập nghiệp là 45 tuổi với nền tảng chuyên môn dày dặn, chứ không phải bỏ học ở tuổi 20. Trong khi đó, hàng vạn người bỏ dở việc học từ năm 17, 18 tuổi phải làm lụng vất vả ngoài nắng mưa. Vì thiếu nền tảng chuyên môn nên đi đâu họ cũng chịu thiệt thòi, nhưng cảnh ấy chẳng ai quay lên cho bạn thấy. Người có khả năng ngồi yên bên bàn học 3 tiếng để tự giải hết xấp đề khó đã rèn được tính kỷ luật rất cao. Đến năm 22 tuổi tốt nghiệp đại học ra đời, chính sự bền bỉ đó sẽ giúp họ nắm bắt nghề nghiệp nhanh hơn bất kỳ ai.

Thái cực thứ hai là cắm đầu học chỉ với mục đích duy nhất để bố mẹ hết đem mình ra so sánh. Nếu bạn đặt toàn bộ động lực học tập vào câu khen của người lớn, bạn đang tự bước vào một đường đua mà vạch đích sẽ lập tức bị dời đi liên tục.

Nỗi lo xa của phụ huynh vốn không có điểm dừng. Hôm nay bạn ở mức 5,5 điểm, bố mẹ so bạn với người được 7,5 điểm. Nếu tháng sau bạn thức trắng đêm kéo điểm lên 7,5 chỉ để mong bố mẹ hài lòng, niềm vui trên mâm cơm chỉ kéo dài được đúng một tối. Vài hôm sau, bố mẹ lại nghe chuyện con bác trưởng phòng vừa đạt 9,0 điểm hay đạt giải tỉnh, và câu so sánh mới sẽ lập tức được đặt lên mâm cơm. Đến năm 18 tuổi bạn đỗ đại học đúng ý bố mẹ, vạch đích sẽ lập tức dời sang chuyện con nhà người ta giành học bổng hay ra trường năm 22 tuổi làm lương mấy chục triệu.

Tệ hơn nữa, việc vừa làm bài vừa nơm nớp sợ câu mắng bên mâm cơm còn trực tiếp phá hỏng khả năng tính toán của bạn ngay trong phòng thi. Trong một phép thử thực tế về giải toán dưới sức ép tâm lý, người ta giao cho những học sinh có lực học khá các bài toán phức tạp. Những câu này đòi hỏi người giải phải nhớ nhiều bước biến đổi trung gian trong đầu. Khi làm bài ở điều kiện bình thường, các bạn giải đúng tới gần 90% số câu hỏi. Nhưng ngay khi được báo rằng điểm bài thi sẽ đem ra đọc to để so sánh trước cả nhóm, kết quả đảo chiều ngay lập tức. Tỷ lệ giải đúng ở những câu toán cần nhớ nhiều bước rớt xuống chỉ còn khoảng 60%, tức là sụt giảm hơn 30% và mất đứt gần một phần ba số điểm.

Sức chứa của đầu óc bạn lúc đang làm bài cũng giống như diện tích một mặt bàn học cố định. Muốn giải một câu hình học không gian hay phương trình phức tạp, bạn cần dùng toàn bộ mặt bàn đó để bày dữ kiện và nhẩm tính từng bước. Nhưng nếu lúc làm bài mà bạn cứ lo chiều Chủ nhật bố đi họp phụ huynh về lại lôi bạn Tuấn ra mắng, nỗi sợ ấy sẽ choán mất một nửa mặt bàn trong đầu bạn. Khi mặt bàn trong đầu bị chia đôi vì nỗi sợ bị phán xét, bạn sẽ liên tục đọc sót dữ kiện trên đề. Bạn rất dễ lấy nhầm số ở dòng trên xuống dòng dưới và mất điểm oan ở cả những câu nằm trong tầm tay.

Hãy nhìn lại bốn phản ứng quen thuộc sau buổi họp phụ huynh: giữ im lặng không cãi lại, nhìn sang cách học của bạn giỏi, giữ khoảng lặng riêng và cặm cụi nâng điểm số. Thật ra không có việc nào là sai. Cả bốn mảnh ghép đều đúng nếu bạn đặt chúng vào đúng thời điểm. Người tự làm khổ mình là do xếp ngược thứ tự của chúng. Giữ im lặng chỉ nên dùng trong 15 phút đầu lúc bố mẹ đang nóng mặt ngoài phòng khách, chứ không phải im lặng lì lợm suốt cả tháng trong nhà. Nhìn sang bạn giỏi là để sáng thứ Hai lên lớp mượn vở xem cách bạn ấy tách bước giải bài khó, chứ không phải để tối Chủ nhật nằm tủi thân. Giữ khoảng lặng riêng là để khi ngồi vào bàn học lúc 20:00 tối, mặt bàn trong đầu bạn sạch bóng nỗi sợ bị so sánh. Còn việc nâng điểm số từ 5,5 lên 7,5 hay 8,0 là để tự mở rộng cánh cửa đại học ở tuổi 18 cho chính mình.

Tách riêng cơn giận ngoài phòng khách với ba kiểu lỗ hổng trên đề thi

Để thoát khỏi cảnh vừa làm bài vừa run, bạn cần tách riêng cơn nóng giận ngoài phòng khách của bố mẹ ra khỏi tờ bài kiểm tra đang nằm trên bàn học.

Trước hết, hãy nhìn vào hoàn cảnh thật của gia đình để hiểu vì sao bố mẹ sốt ruột mà không tự trách bản thân. Nếu bố mẹ buôn bán nhỏ ngoài chợ hoặc làm nghề tự do vất vả từng đồng, điều bố mẹ sợ nhất là đồng tiền mồ hôi nước mắt đổ vào việc học thêm bị lãng phí. Thứ làm bố mẹ nguôi giận nhanh nhất là thấy bạn biết xót tiền nhà và xắn tay phụ việc. Nếu bố mẹ làm công việc hành chính hay giáo viên coi trọng nề nếp, điều làm bố mẹ bực bội thường là cảnh bạn sinh hoạt bừa bộn, giờ giấc thất thường. Khi thấy bàn học gọn gàng và đúng giờ bạn tự giác ngồi vào bàn, bố mẹ sẽ bớt nhắc nhở hơn hẳn. Còn nếu gia đình làm nông hoặc đang chật vật xoay xở từng khoản tiền đóng góp đầu năm, bố mẹ luôn mang nỗi lo hụt tiền giữa chừng. Sự điềm tĩnh, không đua đòi và thái độ học tập nghiêm túc mỗi tối của bạn chính là thứ làm bố mẹ ấm lòng nhất.

Sau khi để lại lời mắng của người lớn ngoài phòng khách, bạn hãy mang tờ đề Toán 5,5 điểm vào bàn học. Cùng là điểm 5,5 trên giấy nhưng gốc bệnh của mỗi người lại khác nhau. Hãy dùng bút đỏ kiểm tra xem những câu bị gạch sai trên tờ đề của bạn thuộc trường hợp nào trong ba trường hợp thường gặp nhất.

Trường hợp thứ nhất - Mất điểm ở những câu cơ bản vì hổng kiến thức gốc từ chương trước: Khi nhìn lại những câu bị gạch chéo trên đề trong trạng thái bình tĩnh ở nhà, bạn đọc đề suốt 3 phút vẫn không nhớ nổi phải dùng công thức nào để viết dòng đầu tiên. Đây là dấu hiệu bạn bị đứt mạch kiến thức nền tảng từ các bài trước. Nếu bạn chỉ ngồi chép phạt công thức hay cố giải thêm đề mới thì càng tốn thời gian vô ích. Cách chữa duy nhất là lật ngược lại sách giáo khoa tháng trước để học lại đúng bài gốc đang bị hổng.

Trường hợp thứ hai - Biết cách làm nhưng mất từ hai đến ba điểm oan vì tính nhẩm ẩu và quên đổi dấu: Khi cầm bài trả về, bạn vừa liếc nhìn lại đã phải đập tay lên trán tiếc rẻ. Bước đầu bạn viết công thức đúng, nhưng xuống dòng dưới lại chuyển vế quên đổi dấu trừ thành dấu cộng, nhân nhầm số hoặc đọc sót chữ “không” trong câu trắc nghiệm. Bạn mất điểm không phải vì dốt Toán mà vì tâm lý cuống cuồng lúc làm bài. Đồng thời, bạn đang có thói quen làm xong câu nào bỏ qua luôn câu đó mà không chịu thế ngược kết quả vào đề để kiểm tra.

Trường hợp thứ ba - Sa lầy mười lăm phút ở một câu khó rồi hết giờ bỏ trống những câu dễ phía sau: Trên tờ giấy thi có một câu bài tập nâng cao bị gạch xóa lem luốc nửa trang giấy vẫn chưa ra đáp số. Trong khi đó, hai ba câu cơ bản cuối đề lại bị bỏ trống vì hết giờ. Với lỗi phân bổ thời gian này, nếu về nhà bạn lại lao vào cày thêm bài nâng cao lấy điểm 10 thì kỳ thi tới vẫn trượt như cũ. Thứ bạn cần sửa ngay là kỷ luật cầm bút trong phòng thi: làm trọn vẹn các câu cơ bản lấy chắc điểm 7, điểm 8 trước khi đụng vào câu phân loại cuối đề.

Khi gọi đúng tên từng vết mực đỏ trên đề như vậy, con số 5,5 không còn là lời kết tội làm bạn tủi thân nữa. Nó chỉ là ba chỗ mái tôn bị dột đã lộ rõ vị trí để bạn cầm keo lên trám lại.

Bốn việc tự lập mỗi ngày để giữ vững nhịp học trước lời so sánh

Ở tuổi cấp 3, muốn bố mẹ dần tôn trọng mình và tự nâng vững điểm số lên, bạn tuyệt đối đừng bày ra cuộc nói chuyện trịnh trọng hay hứa hẹn dài dòng. Khi điểm đang thấp mà nói nhiều lý lẽ, người lớn rất dễ coi là văn vở đối phó. Hãy chứng minh bản lĩnh qua những hành động tự lập, lặng lẽ và đều đặn mỗi ngày.

Giữ bước chân thật bình thường khi đi ngang phòng khách sau buổi họp phụ huynh

Ngay lúc bố mẹ vừa đi họp phụ huynh về và đang bức xúc chuyện điểm số, cổ họng bạn nghẹn lại vì tủi thân thì đừng cố giải thích hay tranh cãi câu nào. Giống như chiếc cốc thủy tinh dày vừa lấy từ ngăn đá ra đang lạnh buốt mà dội ngay nước sôi vào thì chắc chắn sẽ nứt toác. Lúc người lớn đang nóng mặt với hàng xóm mà bạn dội lý lẽ vào thì chỉ vỡ thành trận cãi vã lớn hơn.

Bạn chỉ cần đứng ngay ngắn lắng nghe và đáp một câu ngắn gọn: “Dạ, con nghe rồi ạ, để con vào xem lại những câu làm sai trong đề”. Khi xin phép về phòng, hãy điều khiển bước chân đi lại bình thường trên nền gạch, tuyệt đối không giậm chân mạnh. Lúc đóng cửa phòng, hãy vặn nhẹ nắm đấm cửa rồi khép vào thật êm. Tiếng sập cửa mạnh trong mắt bố mẹ là lời thách thức hỗn hào làm cơn giận kéo dài cả tuần lễ. Chỉ cần khép nhẹ cánh cửa lại, bạn đã giữ được sự đàng hoàng của mình để vào phòng rửa mặt và lấy lại bình tĩnh.

Biến tờ bài kiểm tra đỏ mực thành tấm bản đồ vá lỗ hổng lúc 20:00

Khi bị điểm 5,5 và bị đem ra so sánh, phản xạ thông thường của học sinh là vò nát tờ bài kiểm tra hoặc giấu xuống đáy ngăn kéo cho khuất mắt. Nhưng các phép thử về trí nhớ đã chỉ ra điều ngược lại. Những câu bạn làm đúng trên đề thi không dạy thêm cho bạn điều gì mới. Chính những câu bạn tự làm sai rồi được sửa lại tận gốc mới giúp đầu óc nhớ công thức sâu gấp đôi bình thường.

Vì vậy, thay vì vứt bỏ tờ đề 5,5 điểm như một thứ phế phẩm đáng xấu hổ, bạn hãy biến chính những vết gạch chéo đỏ chót đó thành công cụ gỡ điểm nhanh nhất của mình. Hãy xử lý dứt điểm ba nhóm lỗi trên tờ đề theo đúng trình tự sau:

• Cắt riêng câu sai dán vào sổ nháp để hỏi bạn sáng thứ Hai và tự đổi đề: Với những câu sai vì hổng kiến thức gốc, bạn ghi thẳng câu hỏi ra mép đề. Sáng thứ Hai lên lớp, ngay giờ ra chơi đầu tiên, bạn cầm tờ đề sang nhờ người bạn học khá chỉ lại đúng bước biến đổi bị kẹt. Tối về nhà, bạn che lời giải đi rồi tự giải lại trên giấy nháp trắng. Sau đó, bạn hãy tự hỏi xem phải sửa dữ kiện nào trên đề bài để đáp số tính nhầm hôm trước biến thành đáp số đúng, rồi tự đổi số liệu giải thêm một lần nữa.
• Dành 20 giây thế ngược đáp số vào đề bài trước khi qua câu mới: Với những câu mất điểm oan vì nhầm dấu và tính ẩu, cứ tính ra đáp số một câu là bạn dành đúng 20 giây thay ngược con số đó vào phương trình ban đầu. Khi thấy hai vế đã khớp nhau rồi mới chuyển sang câu tiếp theo.
• Khoanh tròn nhảy qua ngay nếu đọc đề quá 3 phút chưa viết được hướng giải: Ngay khi nhận đề thi, bạn dùng bút chì đánh dấu các câu cơ bản vừa sức để làm gọn trong 30 phút đầu. Bất kỳ câu nào đọc quá 3 phút chưa viết được bước biến đổi đầu tiên trên nháp, bạn khoanh tròn số thứ tự câu đó lại và nhảy qua câu dễ phía dưới ngay.

Song song đó, thay vì giấu điện thoại dưới ngăn bàn để trốn thực tại, bạn hãy mượn chính thói quen thích cầm điện thoại hoặc chơi game làm phần thưởng cuối buổi. Đúng 20:00 mỗi tối sau khi phụ mẹ rửa bát xong, bạn tắt chuông điện thoại và cất vào ngăn kéo. Bạn tự quy định chỉ được phép mở điện thoại giải trí 15 phút sau khi đã tự giải xong và thế số kiểm tra đúng 2 câu từng bị gạch đỏ trên tờ đề cũ. Một hai hôm sau khi không khí trong nhà đã êm ấm, lúc ngồi phụ mẹ nhặt rau dưới bếp, bạn có thể thủ thỉ tự nhiên vài câu thật lòng. Bạn kể với mẹ rằng đợt vừa rồi phần hình học mình bị hổng mấy bài đầu nên làm không kịp giờ. Hôm qua bạn đã nhờ bạn cùng lớp chỉ lại mấy chỗ khoanh đỏ rồi, tối nào 20:00 cũng tự giải lại trên nháp cho quen tay. Câu nói bình dị lúc hai mẹ con cùng làm việc nhà sẽ làm người lớn mềm lòng hơn bất kỳ lời thanh minh nào lúc đang căng thẳng.

Giữ nhịp tự giác suốt ba tuần đầu dù vẫn nghe tiếng thở dài

Lòng tự trọng của tuổi 16 đến 18 không nằm ở việc tự ái cãi tay đôi với bố mẹ, mà ở chỗ bạn biết san sẻ nỗi vất vả của gia đình. Với khoản tiền tiêu vặt hoặc tiền ăn sáng hàng tuần, bạn hãy bớt ăn quà vặt để gom tiền lẻ bỏ vào heo đất tự mua sách giải đề, sổ nháp và bút viết. Khi mẹ bảo đưa tiền mua sách ôn thi mới, bạn mỉm cười bảo rằng tiền tiêu vặt để dành trong heo đất đã đủ mua rồi, mẹ cứ giữ tiền đó lo tiền chợ trong nhà. Nghe câu nói ấy, bố mẹ sẽ nhận ra con mình đã thực sự lớn và biết nghĩ cho gia đình.

Tuy nhiên, có một thực tế rất dễ làm bạn nản lòng trong 3 tuần đầu tiên: đó là độ trễ của niềm tin. Khi bạn bắt đầu tự giác rửa bát, nhặt rau và ngồi vào bàn học đúng 20:00 tối, đừng kỳ vọng bố mẹ sẽ khen ngay từ ngày thứ hai. Các theo dõi thực tế cho thấy một người cần trung bình 66 ngày lặp lại đều đặn để một thói quen mới trở nên tự nhiên. Trong khoảng 14 đến 21 ngày đầu, rất có thể bố mẹ vẫn nhìn bạn với ánh mắt bán tín bán nghi. Đôi khi người lớn sẽ buột miệng nói những câu làm bạn chạnh lòng như: “Hôm nay lại giở chứng chăm học cơ đấy, để xem giữ được mấy bữa”.

Nhiều bạn vừa cố gắng được ba hôm, nghe câu nói mát mẻ đó là uất ức quăng bút bỏ học. Xin bạn đừng bỏ cuộc ở khúc cua đáng tiếc đó. Bố mẹ nói vậy chỉ vì nhiều lần trước đã nghe bạn hứa hẹn rồi lại đâu vào đấy nên sợ mừng hụt. Nếu nghe câu nói mát mà bạn vùng vằng bỏ học, bạn đã vô tình chứng minh lời nghi ngờ “để xem được mấy bữa” của bố mẹ là đúng. Lúc ấy, bạn chỉ cần mỉm cười nhẹ nhàng đáp: “Dạ, con học cho đỡ hổng bài của con thôi mẹ ạ”, rồi cúi xuống làm nốt bài toán trên nháp. Khi thấy tối nào đèn bàn của bạn cũng sáng đúng 20:00 suốt ba tuần lễ và vết mực đỏ trên bài kiểm tra thưa dần đi, những câu nói mát sẽ tự khắc biến mất.

“Bạn không thể chọn cách bố mẹ phản ứng sau buổi họp phụ huynh, nhưng bạn hoàn toàn có quyền chọn không biến tương lai của chính mình thành công cụ để giận dỗi người lớn.”