Không tìm thấy kết quả
Thử tìm kiếm với các từ khóa: "AI", "Notion", "Nỗi sợ", "Tự học", "Kỷ luật"...
Thao tác trực tiếp trên bàn phím không cần rê chuột
Cứ gặp khó khăn hay thất bại là đổ lỗi cho sếp thiên vị đồng nghiệp xấu tính và xã hội bất công sự tiện lợi độc hại của việc không bao giờ phải chịu trách nhiệm.
Cứ sau mỗi buổi tan làm, trong những cuộc cà phê hay những dòng tin nhắn than thở bất tận với bạn bè, câu chuyện của bạn luôn xoay quanh một chủ đề quen thuộc: Công ty này quá bất công và cuộc đời này nợ bạn một sự đối xử tử tế hơn. Sếp giao việc gấp là sếp bóc lột, đồng nghiệp được khen thưởng là do họ biết nịnh nọt, dự án bị chậm tiến độ là do đối tác gây khó dễ, và bản thân bạn không được thăng tiến chỉ vì bạn quá thật thà trong một môi trường đầy rẫy sự giả tạo.
Bạn kể những câu chuyện đó với tất cả sự uất ức và say mê, như một người hùng đơn độc đang phải chịu đựng sự đày đọa của một thế giới xấu xa. Bạn nhận được những lời an ủi, những cái gật đầu đồng cảm từ bạn bè, và trong khoảnh khắc đó, bạn thấy lòng mình nhẹ nhõm. Bạn cảm thấy mình là một người hoàn hảo không tì vết, chỉ có hoàn cảnh xung quanh là tồi tệ.
Thế nhưng, sau khi những lời than thở lắng xuống và bạn trở về căn phòng trọ một mình giữa đêm khuya, cảm giác cay đắng và bất lực lại ùa về bóp nghẹt lấy tâm trí bạn. Mọi thứ xung quanh vẫn y nguyên: Lương tháng vẫn không tăng, công việc vẫn ngập đầu và bản thân bạn vẫn giậm chân tại chỗ sau hai năm đi làm. Bạn bực bội với tất cả mọi người, nhưng sâu thẳm trong đáy lòng, bạn đang sợ hãi nhìn vào một sự thật mà bạn luôn tìm mọi cách trốn chạy.
Rất dễ để nhận ra một người đang mắc kẹt trong chiếc bẫy nạn nhân: Trong từ điển của họ, nguyên nhân của mọi sự thất bại luôn luôn nằm ở bên ngoài. Dự án hỏng là tại khách hàng khó tính, thi trượt chứng chỉ là tại đề thi năm nay đánh đố vô lý, đi làm muộn là tại kẹt xe, và không hoàn thành nhiệm vụ là tại người hướng dẫn không chịu chỉ bảo đến nơi đến chốn. Họ luôn có sẵn một danh sách dài những kẻ có lỗi để thanh minh cho sự yếu kém của chính mình.
Tâm lý nạn nhân mang lại một cảm giác xoa dịu tức thì vô cùng ngọt ngào nhưng độc hại. Khi bạn tin rằng mình là một nạn nhân đáng thương của hoàn cảnh, bạn lập tức được giải phóng khỏi mọi cảm giác tội lỗi và hổ thẹn. Bạn không cần phải thừa nhận rằng mình đã lười biếng không chịu đọc kỹ tài liệu, bạn không cần phải thừa nhận rằng kỹ năng giao tiếp của mình còn quá vụng về, và bạn không cần phải nhận ra rằng bản thân đã thiếu kỷ luật trong việc quản lý thời gian.
Cứ như thế, việc đóng vai nạn nhân dần trở thành một thói quen phản xạ tự nhiên. Mỗi khi đối diện với một thử thách mới đòi hỏi sự nỗ lực vượt bậc, thay vì xắn tay áo lên tìm cách giải quyết vấn đề, tâm trí bạn sẽ tự động tìm kiếm trước một lý do để đổ lỗi phòng khi thất bại. Bạn tự biến mình thành một khán giả thụ động đứng nhìn cuộc đời mình trôi qua trong sự bực tức và ghen tị với thành công của người khác.
Sự nguy hiểm của chiếc bẫy này nằm ở chỗ nó tước đoạt đi toàn bộ sức mạnh bên trong của bạn. Khi bạn cho rằng người khác nắm quyền quyết định số phận và hạnh phúc của mình, bạn đã tự nguyện biến mình thành một kẻ hoàn toàn bất lực.
Tại sao nhiều người lại nghiện cảm giác làm nạn nhân đến như vậy? Bởi vì chiếc áo giáp nạn nhân mang lại rất nhiều lợi ích tâm lý thứ cấp đầy cám dỗ. Khi bạn là một nạn nhân, bạn có quyền đòi hỏi sự quan tâm, vỗ về và tha thứ từ những người xung quanh. Bạn có quyền được làm sai mà không bị trừng phạt quá nặng, và bạn có quyền được bỏ cuộc giữa chừng dưới danh nghĩa mình đã cố gắng hết sức trong một hoàn cảnh quá nghiệt ngã.
Thói quen này thường bắt nguồn từ những trải nghiệm thời thơ ấu, khi bạn vô tình nhận ra rằng mỗi khi mình khóc lóc, ốm đau hay bị điểm kém vì lý do bên ngoài, người lớn sẽ lập tức ngừng mắng mỏ và dành cho bạn sự chú ý đặc biệt. Bạn học được rằng sự yếu đuối và việc đổ lỗi cho người khác là một công cụ hiệu quả để né tránh trách nhiệm và đổi lấy sự thương hại.
Khi bước vào tuổi trưởng thành và va chạm với môi trường công sở, bạn tiếp tục mang theo phản xạ lẩn tránh cũ kỹ đó. Bạn sợ cảm giác phải đối diện với sự thật rằng mình không tài giỏi như mình từng nghĩ. Bạn sợ phải thừa nhận rằng những người bạn cùng trang lứa thành công hơn bạn đơn giản là vì họ đã làm việc chăm chỉ hơn bạn, chịu khó học hỏi hơn bạn và dám nhận trách nhiệm nhiều hơn bạn.
Tấm gương phẳng soi chiếu nội tâm
Cuộc đời này không nợ bạn bất kỳ điều gì, từ một công việc nhàn hạ, một người sếp tâm lý cho đến một mức lương cao ngất ngưởng. Mọi thứ bạn có trong tay ngày hôm nay đều là kết quả của những lựa chọn và hành động trong quá khứ của chính bạn.
Việc luôn coi mình là nạn nhân khiến bạn trở thành một người độc hại trong mắt đồng nghiệp. Không ai muốn làm việc lâu dài cùng một người luôn miệng than vãn, luôn đùn đẩy trách nhiệm và chỉ chực chờ sơ hở để đóng vai người bị hại. Sự cô lập mà bạn đang gánh chịu không phải do người ta trù dập bạn, mà do chính năng lượng tiêu cực mà bạn đang tỏa ra mỗi ngày.
Cái giá đắt nhất của tâm lý nạn nhân là bạn sẽ mãi mãi dậm chân tại chỗ và đánh mất năng lực phát triển của một con người trưởng thành. Khi bạn luôn tìm được một lý do bên ngoài để đổ lỗi cho thất bại, bạn sẽ không bao giờ nhìn thấy những lỗ hổng năng lực thực tế để tự mình sửa chữa và nâng cấp. Bạn sẽ mang theo nguyên vẹn những thiếu sót của năm hai mươi tuổi bước vào tuổi ba mươi, bốn mươi với một sự cay đắng và bất mãn ngày càng sâu sắc.
Sự cay đắng lâu ngày sẽ làm xói mòn lòng tự trọng của bạn. Bạn bắt đầu nhìn cuộc đời bằng ánh mắt hoài nghi, hằn học và đầy ác ý. Bạn cho rằng những người thành công đều là do gian lận hoặc may mắn, và bạn từ chối công nhận những nỗ lực chân chính của người khác. Bạn tự nhốt mình trong một thế giới u ám do chính tâm trí bạn thêu dệt nên, nơi bạn vừa là tù nhân vừa là cai ngục của chính mình.
Quan trọng hơn hết, bạn sẽ đánh mất quyền làm chủ cuộc đời mình. Khi bạn nói rằng cuộc đời bạn khốn khổ là vì sếp tệ bạc hay công ty bất công, bạn đang ngầm thừa nhận rằng sếp và công ty có quyền lực kiểm soát hạnh phúc của bạn. Bạn đã trao quyền định đoạt tương lai của mình vào tay những người mà bạn ghét cay ghét đắng.
Sự tự do đích thực của một con người chỉ bắt đầu xuất hiện vào khoảnh khắc bạn dũng cảm đứng thẳng lưng lên, nhìn thẳng vào gương và nói rằng: “Dù hoàn cảnh có khó khăn thế nào, tôi là người chịu trách nhiệm cao nhất cho kết quả cuộc đời tôi”.
Trước khi chìm vào giấc ngủ đêm nay, hãy đặt điện thoại xuống, nhắm mắt lại và để tâm trí lắng đọng qua 3 câu hỏi tự soi:
Một là, trong thất bại gần đây nhất của bạn, chính xác 50% phần lỗi thuộc về bạn là gì?
Rất dễ để nhìn thấy 50% lỗi lầm của người khác: Sếp hướng dẫn không rõ ràng, đồng nghiệp chậm trễ nộp tài liệu, khách hàng thay đổi yêu cầu liên tục. Nhưng hãy dừng lại và tự hỏi: Về phần mình, bạn đã làm gì để góp phần tạo nên kết quả tồi tệ đó? Bạn có chủ động hỏi lại khi chưa hiểu không? Bạn có kiểm tra lại số liệu trước khi gửi đi không? Bạn có lên tiếng cảnh báo sớm khi thấy dự án có nguy cơ trễ hạn không? Hãy dũng cảm nhận lấy phần trách nhiệm thuộc về mình mà không kèm theo bất kỳ chữ “nhưng” nào.
Hai là, bạn đang nhận được sự tiện lợi tâm lý gì từ việc tiếp tục đóng vai người bị hại?
Hãy thành thật với lòng mình: Việc than vãn và đổ lỗi cho hoàn cảnh đang giúp bạn trốn tránh điều gì? Nó đang giúp bạn trốn tránh việc phải thức khuya học thêm kỹ năng mới? Nó đang giúp bạn có cớ để không phải nộp đơn xin việc ở những công ty đòi hỏi cao hơn? Hay nó đang cho bạn quyền được lười biếng mà vẫn cảm thấy mình thanh cao? Khi bạn bóc trần được sự lười biếng núp bóng sự bất công, bạn sẽ không còn cảm thấy tự hào về vai diễn nạn nhân của mình nữa.
Ba là, nếu không ai đến để cứu bạn, hành động cụ thể đầu tiên bạn sẽ làm trong 24 giờ tới là gì?
Đừng ngồi chờ một người sếp hoàn hảo từ trên trời rơi xuống hay một cơ hội kỳ diệu tự tìm đến gõ cửa phòng trọ. Hãy hành động với tâm thế rằng bạn là vị cứu tinh duy nhất của chính cuộc đời mình. Nếu công ty hiện tại quá tệ, bạn đã mở máy tính lên cập nhật lại hồ sơ xin việc chưa? Nếu kỹ năng chuyên môn còn yếu, bạn đã đăng ký một khóa học hay tự mình làm một dự án nhỏ để rèn luyện chưa? Hãy biến sự bức bối thành hành động cụ thể, dù chỉ là một bước đi nhỏ nhất để giành lại quyền kiểm soát số phận của mình.
Khi bạn dám nhìn thẳng vào những thiếu sót của bản thân và can đảm nhận lấy trách nhiệm, bạn đã cởi bỏ chiếc áo giáp nạn nhân nặng nề để bước đi với tư thế đàng hoàng. Hãy hít một hơi thở thật sâu và yên tâm ngủ một giấc thật ngon, bởi vì việc làm chủ chính mình đêm nay chính là khởi đầu cho một chặng đường tự do và vững chãi nhất của cuộc đời bạn.
“Người đổ lỗi cho hoàn cảnh là người tự tước đoạt quyền năng thay đổi số phận. Người dám nhận trách nhiệm là người bắt đầu nắm giữ tương lai trong tay.”
Góc Nhìn Thực Tế Từ TriLong Atlas
Bạn đối diện thế nào khi môi trường làm việc thực sự có vấn đề? Mời bạn đọc thêm bài viết Thấy công ty làm ăn gian dối bản lĩnh giữ mình để học cách giữ vững phẩm giá và lằn ranh đạo đức nghề nghiệp khi phát hiện tổ chức có những hành vi sai trái.
Lưu trữ riêng tư 100% trên thiết bị của bạn · Không bao giờ gửi dữ liệu ra ngoài
Đến văn phòng ngồi lủi thủi một góc suốt tám tiếng mỗi ngày không ai giao việc không ai hỏi han và cách chủ động tạo dựng uy tín từ những việc nhỏ nhất.
Phát hiện số liệu bị thổi phồng khách hàng bị lừa dối và bị ép ký tá chứng từ sai lệch bài học giữ vững phẩm giá và bảo vệ tương lai sự nghiệp.