Đêm mùa đông mưa rả rích trên mái tôn căn phòng trọ ẩm thấp, bạn nằm co ro trên chiếc nệm mỏng, trùm kín hai lớp chăn mà cả người vẫn run lên từng hồi bần bật. Cơn sốt ập đến bất ngờ vào lúc nửa đêm, đầu bạn đau nhức như búa bổ, cổ họng khô rát không nuốt nổi một ngụm nước. Bạn với tay sang chiếc bàn học bừa bộn tìm một viên thuốc hạ sốt nhưng chiếc vỉ thuốc đã rỗng không từ tháng trước. Nhìn xung quanh căn phòng trọ vắng ngắt bốn bề tường vôi bong tróc, bạn thấy cổ họng mình nghẹn đắng một nỗi tủi thân cay xè khó tả.
Lúc ở nhà cùng cha mẹ, mỗi lần bạn hắt hơi sổ mũi là đã có bát cháo tía tô nóng hổi bưng tận giường, có bàn tay ấm áp của mẹ đặt lên trán đo nhiệt độ và những lời dặn dò uống thuốc đúng giờ. Giờ đây sống tự lập giữa thành phố lớn, bạn phải tự mình đối mặt với những cơn ốm đau đơn độc. Bạn muốn bấm máy gọi về quê cho mẹ nhưng rồi lại thôi, vì sợ mẹ ở quê lo lắng mất ngủ cả đêm, sợ làm phiền người thân khi bản thân đã mang danh là người lớn bước vào đời sinh viên.
Thực tế là hầu hết sinh viên sống xa nhà đều chỉ bắt đầu quan tâm đến sức khỏe sau một vài lần ngã bệnh đến kiệt sức. Suốt những năm tháng giảng đường, bạn phung phí thể lực vào những đêm thức trắng cày đồ án, những bữa ăn tạm bợ bằng gói mì tôm năm nghìn đồng hay những ly trà sữa đầy ắp đường hóa học. Bạn cứ ngỡ tuổi trẻ là một nguồn tài nguyên vô tận xài mãi không vơi. Nhưng cơ thể con người là một cỗ máy sinh học sòng phẳng: Nếu bạn không chăm sóc nó tử tế, nó sẽ biểu tình và quật ngã bạn ngay vào những thời điểm quan trọng nhất của cuộc đời.
Lối sống tự hủy hoại và chiếc bẫy ăn uống tạm bợ nơi phòng trọ
Cuộc sống tự lập của một tân sinh viên thường bắt đầu bằng một sự tự do vô tổ chức. Khi không còn sự giám sát của gia đình, nhịp sinh hoạt của bạn nhanh chóng bị đảo lộn hoàn toàn. Bạn có thể thức đến ba giờ sáng để lướt mạng xã hội, xem phim hoặc chơi game, rồi ngủ nướng đến tận trưa hôm sau. Bữa sáng bị bỏ qua hoàn toàn, bữa trưa là một hộp cơm bụi lề đường nhiều dầu mỡ mặn chát, và bữa tối lại tiếp tục là một gói mì tôm ăn vội cùng xúc xích đóng gói sẵn để kịp giờ đi làm thêm.
Nhiều bạn sinh viên tự biện minh rằng do tiền bạc eo hẹp nên không thể ăn uống lành mạnh được. Bạn nghĩ rằng rau xanh, hoa quả tươi hay thịt cá tươi ngon là những thứ xa xỉ chỉ dành cho người giàu. Nhưng sự thật là một ly trà sữa bạn uống mỗi buổi chiều có giá bốn mươi đến năm mươi nghìn đồng, đủ tiền để bạn mua một bó rau ngót, nửa cân thịt nạc và một quả trứng gà để nấu một bữa cơm tươm tất cho cả ngày. Vấn đề không nằm ở sự thiếu thốn tiền bạc, mà nằm ở sự lười biếng nấu nướng và thói quen nuông chiều những cảm giác thỏa mãn nhất thời của vị giác.
Hậu quả của lối sống ăn xổi ở thì này không xuất hiện ngay lập tức, nhưng nó tích tụ âm thầm qua từng học kỳ. Sau một năm sống xa nhà, da dẻ bạn trở nên xám xịt, mụn bọc nổi khắp mặt, cân nặng sụt giảm hoặc tăng cân mất kiểm soát do ăn đồ ngọt quá nhiều. Bạn liên tục rơi vào trạng thái mệt mỏi, uể oải, bước vào giảng đường là ngáp ngắn ngáp dài và không thể tập trung nghe giảng quá mười lăm phút. Những cơn đau dạ dày bắt đầu hành hạ bạn mỗi đêm, và hệ miễn dịch suy yếu khiến bạn hễ gặp một cơn mưa nhỏ là lập tức cảm sốt li bì.
Sự suy kiệt về thể chất kéo theo sự sa sút nghiêm trọng về tinh thần. Khi cơ thể mỏi mệt, bạn sẽ mất hết động lực học tập, dễ cáu gắt với bạn bè và cảm thấy cuộc sống sinh viên trở nên u ám, ngột ngạt. Bạn không thể nuôi dưỡng một trí tuệ sắc bén và một tinh thần minh mẫn bên trong một thân xác rệu rã và đói khát dinh dưỡng.
Thói quen bỏ bê thân thể và tâm lý ngược đãi bản thân từ thuở nhỏ
Tại sao rất nhiều bạn trẻ lại coi thường sức khỏe của chính mình đến mức vô tâm như vậy? Tại sao bạn sẵn sàng thức trắng đêm làm đồ án hay nhịn ăn để mua một món đồ công nghệ mới, nhưng lại tiếc vài chục nghìn đồng để mua một bữa ăn tử tế hay một hộp thuốc dự phòng? Cội nguồn của thái độ vô tâm này thường bắt nguồn từ đứa trẻ mười một tuổi năm xưa, từng lớn lên trong một môi trường mà nhu cầu thể xác luôn bị xem nhẹ hoặc bị gạt sang một bên để nhường chỗ cho thành tích học tập.
Thuở nhỏ, bạn thường được người lớn dạy rằng: Phải thức khuya dậy sớm học bài mới là con ngoan, phải hy sinh giấc ngủ để đạt điểm mười mới là trò giỏi. Mỗi lần bạn than mệt hay buồn ngủ, người lớn lại gạt đi: “Mới ngần ấy tuổi đầu thì mệt cái gì, học tiếp đi!”. Bạn dần dần hình thành một niềm tin sai lệch: Cơ thể bạn chỉ là một công cụ phục tùng cho điểm số và sự công nhận của người khác, và việc lắng nghe hay chăm sóc bản thân là một hành vi ích kỷ, lười biếng và đáng xấu hổ.
Lên đại học, khi phải đối diện với gánh nặng mưu sinh và áp lực học tập dồn dập, nếp nghĩ tự ngược đãi ấy lại được bạn mang ra áp dụng như một thói quen cũ. Bạn tự hào khoe khoang với bạn bè rằng mình vừa thức trắng bốn mươi tám tiếng cày đồ án, xem những quầng thâm mắt như một tấm huy chương của sự chăm chỉ. Bạn bỏ bữa để tiết kiệm từng đồng tiền gửi về hoặc để dành tiền mua những thứ hào nhoáng bên ngoài, mà không nhận ra rằng mình đang tự tay rút bớt tuổi thọ và sức sống của chính mình.
Cơ thể này là ngôi nhà duy nhất bạn có để sống trọn vẹn một kiếp người. Nếu bạn không biết cách yêu thương và bảo vệ ngôi nhà của mình, thì mọi điểm số cao, mọi tấm bằng đỏ hay những lời tán dương của người đời sau này cũng trở nên hoàn toàn vô nghĩa khi bạn phải nằm trên giường bệnh với một thân xác tàn tạ.
“Biết tự nấu một bữa cơm nóng đủ chất và tự chăm sóc mình khi đau ốm là bài học trưởng thành đầu tiên và quan trọng nhất của đời người.”
Góc nhìn sòng phẳng về sức khỏe như một nguồn vốn đầu tư lâu dài
Hãy nhìn nhận sức khỏe thể chất dưới góc nhìn thực tế và sòng phẳng nhất: Sức khỏe là tài sản vốn tự có quý giá nhất và là nền móng của mọi sự nghiệp trong tương lai. Bạn có thể có những ý tưởng kinh doanh thiên tài, có khả năng tư duy logic xuất sắc hay tài năng nghệ thuật bẩm sinh, nhưng nếu bạn không có một trái tim khỏe mạnh, một lá gan lành lặn và một nguồn năng lượng dồi dào mỗi ngày, bạn sẽ không bao giờ có thể hiện thực hóa được những ước mơ đó.
Xét trên khía cạnh tài chính sinh viên, việc chăm sóc sức khỏe chủ động thực chất là phương pháp tiết kiệm tiền thông minh và hiệu quả nhất. Một lần bạn bị sốt xuất huyết hay viêm loét dạ dày phải nhập viện có thể tiêu tốn từ năm đến mười triệu đồng tiền viện phí và thuốc men, tương đương với tiền ăn của bạn trong suốt ba tháng trời. Chưa kể bạn phải nghỉ học cả tháng, nợ môn, thi lại và làm bố mẹ ở quê phải bỏ hết công việc đồng áng để lên thành phố chăm sóc. Việc bạn đầu tư hai mươi nghìn đồng mỗi ngày để mua rau xanh, đậu phụ và hoa quả tươi chính là khoản bảo hiểm rẻ nhất để ngăn chặn những thảm họa tài chính y tế đó.
Chăm sóc sức khỏe không đòi hỏi bạn phải đến những phòng tập thể hình sang trọng hay ăn những thực phẩm nhập khẩu đắt tiền. Chăm sóc sức khỏe là những hành động bình dị, mộc mạc diễn ra hằng ngày: Đi ngủ trước hai mươi ba giờ, uống đủ hai lít nước lọc mỗi ngày, đi bộ hai mươi phút quanh khuôn viên trường, tự tay nấu những bữa ăn đơn giản nhưng tươi mới và giữ cho căn phòng trọ luôn sạch sẽ, thông thoáng.
Hãy sòng phẳng với cơ thể của bạn. Bạn đối đãi với nó tử tế bằng giấc ngủ ngon và thức ăn lành sạch, nó sẽ trả ơn bạn bằng một tinh thần sảng khoái, sự dẻo dai và sức chịu đựng bền bỉ để bạn tự tin chinh phục mọi thử thách của tuổi trẻ.
Ba bước tự chăm sóc sức khỏe với ngân sách sinh viên bằng công cụ sẵn có
Để bảo vệ sức khỏe thể chất và chấm dứt chuỗi ngày ăn uống tạm bợ trong phòng trọ, bạn hãy chuẩn bị ngay một chiếc giỏ đi chợ, một hộp nhựa nhỏ và thực hiện ba bước hành động cụ thể sau:
-
Bước 1: Thiết lập thực đơn tự nấu bảy ngày và đi chợ đầu mối vào cuối tuần. Hãy lấy cuốn sổ tay ra kẻ một bảng thực đơn cho bảy ngày trong tuần với tiêu chí ba món cơ bản: Một món mặn giàu đạm như thịt kho trứng, cá nục hấp hay đậu phụ sốt cà chua, một món rau xanh luộc hoặc xào, và một bát canh thanh mát. Vào sáng chủ nhật, hãy dậy sớm đạp xe ra các khu chợ truyền thống gần phòng trọ để mua thực phẩm tươi sống cho cả tuần với ngân sách khoảng hai trăm đến ba trăm nghìn đồng. Về phòng, hãy sơ chế sạch sẽ rau củ, chia nhỏ thịt cá thành từng phần cho vào hộp kín để trong ngăn đá tủ lạnh. Mỗi ngày, bạn chỉ mất đúng hai mươi phút cắm cơm và nấu nướng là đã có một bữa ăn nóng hổi, vệ sinh và đủ chất.
-
Bước 2: Xây dựng một hộp y tế sơ cứu phòng trọ bắt buộc phải có. Đừng đợi đến lúc sốt mê man mới cuống cuồng đi tìm thuốc. Hãy ra hiệu thuốc gần trường và chi khoảng một trăm nghìn đồng để mua một chiếc nhiệt kế điện tử cùng các loại thuốc không kê đơn thiết yếu: Một vỉ thuốc hạ sốt giảm đau, một vỉ thuốc cảm cúm, một vỉ men vi sinh đường ruột, một gói oresol bù nước, một cuộn băng gạc y tế và một chai cồn sát trùng. Đặt toàn bộ vào một chiếc hộp nhựa sạch sẽ để ngay góc bàn học. Chiếc hộp y tế nhỏ bé này sẽ là người bạn đồng hành tin cậy cứu nguy cho bạn trong những đêm sốt bất ngờ nơi đất khách quê người.
-
Bước 3: Khóa chặt kỷ luật giấc ngủ bảy tiếng và uống đủ nước mỗi ngày. Hãy đặt báo thức nhắc nhở đi ngủ vào lúc hai mươi hai giờ ba mươi mỗi tối. Đúng giờ hẹn, tắt toàn bộ đèn phòng trọ, cất điện thoại cách xa giường ngủ ít nhất hai mét để tránh thói quen lướt mạng vô thức. Giấc ngủ sâu từ hai mươi ba giờ đến sáu giờ sáng hôm sau là phương pháp phục hồi sinh lực tự nhiên kỳ diệu nhất giúp bạn tái tạo tế bào và đào thải độc tố. Bên cạnh đó, hãy luôn mang theo một bình nước lọc một lít khi lên giảng đường, uống từng ngụm nhỏ đều đặn trong ngày thay vì uống nước ngọt có gas. Chỉ sau hai tuần, bạn sẽ thấy cơ thể mình nhẹ nhõm và tràn đầy sức sống.
Mời bạn cùng đọc thêm bài viết Tàn phá sức khỏe thể chất để chứng tỏ mình chăm chỉ để nhận diện chiếc bẫy tự hành xác thời sinh viên và học cách yêu thương cơ thể mình trọn vẹn.
Khi gặp phản pháo: 4 bước giữ vững lập trường
Khi bạn bắt đầu tự nấu ăn và đi ngủ sớm, bạn bè cùng phòng trọ có thể trêu chọc: “Sinh viên mà sống như ông già bà lão vậy, tối phải thức cày game hay đi quẩy mới vui chứ!”, hoặc chê bai: “Nấu nướng chi cho cực, ra đầu ngõ ăn bát bún cho nhanh!”. Bạn hãy giữ vững sự kiên định qua bốn bước sau:
-
Bước 1: Lắng dịu cảm xúc và vui vẻ đón nhận những lời trêu chọc. Đừng tỏ ra khó chịu hay lên mặt dạy đời bạn cùng phòng về lối sống lành mạnh. Hãy mỉm cười và vui vẻ đáp lại: “Mình bị đau dạ dày nên phải ăn cơm tự nấu cho lành bụng, các bạn cứ đi chơi vui vẻ nhé.” Sự hòa nhã của bạn sẽ tránh được những xích mích không đáng có trong không gian trọ chật hẹp.
-
Bước 2: Phân tách nhu cầu cơ thể của mình khỏi lối sống buông thả của người khác. Mỗi người có một thể trạng và một sức chịu đựng khác nhau. Bạn không thể đánh đổi sức khỏe của mình chỉ để hòa nhập vào một lối sống thức đêm và ăn uống có hại. Hãy kiên định với ranh giới sức khỏe mà bạn đã tự đặt ra cho bản thân.
-
Bước 3: Chia sẻ những món ăn ngon tự nấu để tạo sự gắn kết chân thành. Khi bạn nấu một nồi canh ngon hay làm một đĩa thịt kho tươm tất, hãy chủ động mời bạn cùng phòng nếm thử một chút. Mùi thơm của cơm nóng và sự ấm áp của một bữa cơm gia đình tự nấu sẽ tự động cảm hóa những người xung quanh, thậm chí truyền cảm hứng để các bạn cùng phòng cùng nhau góp tiền nấu ăn chung.
-
Bước 4: Nhìn thấy sự thay đổi tích cực của bản thân để kiên trì theo đuổi. Khi bạn thấy cơ thể mình ngày càng khỏe khoắn, tinh thần tỉnh táo, điểm số cải thiện và túi tiền tiết kiệm được một khoản đáng kể mỗi tháng, bạn sẽ nhận ra rằng quyết định tự chăm sóc sức khỏe là lựa chọn đúng đắn và sáng suốt nhất trong những năm tháng sống xa nhà.