Không tìm thấy kết quả
Thử tìm kiếm với các từ khóa: "AI", "Notion", "Nỗi sợ", "Tự học", "Kỷ luật"...
Những tràng cười hả hê và lời mỉa mai sau lưng không giúp bạn bớt bức xúc, mà chỉ là chiếc phao cứu sinh độc hại để che đậy cảm giác bất lực của bản thân.
Hãy thử nhớ lại xem bạn có từng trải qua một buổi chiều quen thuộc như thế này ở văn phòng chưa.
Đó là khoảng bốn giờ ba mươi chiều ngày thứ Sáu. Bạn đang thầm đếm từng phút để thu dọn đồ đạc, háo hức nghĩ về buổi hẹn ăn uống cuối tuần cùng bạn bè sau chuỗi ngày mệt mỏi. Bỗng nhiên, thông báo từ phần mềm làm việc chung nhảy lên góc màn hình. Một tin nhắn cộc lốc từ sếp xuất hiện: “Cả phòng ở lại rà soát lại toàn bộ số liệu khách hàng quý này nhé, sáng thứ Hai đối tác cần gấp”.
Một tiếng thở dài não nề lập tức vang lên từ dãy bàn bên cạnh.
Và chỉ đúng năm giây sau, chiếc điện thoại đặt úp trên bàn của bạn rung lên bần bật.
Đó là tin nhắn từ nhóm trò chuyện riêng trên ứng dụng nhắn tin cá nhân. Nhóm này không có mặt sếp, chỉ gồm bạn và ba bốn đồng nghiệp trẻ cùng trang lứa, những người hay đi ăn trưa và uống trà sữa mỗi ngày. Tên nhóm thường được đặt rất hài hước như Góc Xả Bực hay Hội Nạn Nhân.
Mở nhóm chat ra, một tràng tin nhắn mỉa mai đã ngập tràn màn hình. Những bức ảnh chụp màn hình tin nhắn của sếp bị bôi đen tên kèm theo những biểu tượng cười cợt. Những câu nói châm chọc thi nhau xuất hiện: “Lại thích thể hiện rồi đấy”, “Có giỏi thì tự vào mà làm”, “Bóc lột vừa thôi chứ”.
Bạn cũng không đứng ngoài cuộc. Bạn nhanh tay gõ thêm vài câu chế giễu thật cay độc và gửi vào nhóm.
Khoảnh khắc bấm nút gửi đi, một luồng hưng phấn chạy qua lồng ngực bạn. Bạn nghe thấy tiếng cười khúc khích phát ra từ chiếc bàn phía sau lưng. Bạn cảm thấy một sự gắn kết hả hê vô cùng: “Hóa ra không phải chỉ mình mình thấy bất công, cả cái văn phòng này ai cũng ghét sếp, ai cũng thấy vô lý”.
Chúng ta thường tự dán nhãn cho những nhóm trò chuyện như vậy là nơi xả stress lành mạnh, là chỗ để người làm công ăn lương được giải tỏa cảm xúc sau những giờ làm việc ngột ngạt.
Thế nhưng, nếu dũng cảm dừng tay lại ba giây và nhìn thẳng vào lòng mình, bạn sẽ nhận ra một sự thật trần trụi:
Những dòng tin nhắn mỉa mai sau lưng chưa từng giúp bạn giải tỏa bất kỳ nỗi bực dọc nào. Ngược lại, nó là chiếc phao cứu sinh độc hại mà cái tôi bấu víu vào để che đậy một cảm giác cay đắng hơn nhiều: cảm giác bất lực của chính bản thân bạn.
Trong đời sống tâm lý, hành vi lập hội nói xấu sau lưng thực chất là một cơ chế tự vệ mang tên đồng lõa của sự bất lực.
Khi gặp một tình huống bất công hoặc bức xúc trong công việc, bộ não của bạn có hai con đường để phản ứng.
Con đường thứ nhất là con đường của người làm chủ. Bạn chủ động sắp xếp cuộc trao đổi thẳng thắn với sếp, dùng số liệu thực tế để thương lượng lại thời hạn nộp bài. Hoặc nếu môi trường làm việc thực sự tệ hại, bạn kiên quyết nâng cao năng lực để nộp đơn nghỉ việc và tìm nơi xứng đáng hơn.
Con đường này đòi hỏi bản lĩnh, sự tự tin và lòng dũng cảm. Nó bắt bạn đối mặt với nguy cơ bị từ chối hoặc chịu rủi ro mất việc.
Vì không đủ can đảm bước đi trên con đường thứ nhất, bạn chọn con đường thứ hai: con đường của sự phản kháng thụ động.
Khi ngồi trước mặt sếp, bạn chỉ biết cúi đầu, khép nép nói vâng dạ rồi nhận việc trong sự ấm ức. Nhưng sự tự ái bên trong bạn không chịu ngồi yên. Nó cần tìm nơi xả bớt sự khó chịu của việc phải cam chịu. Và thế là, nhóm chat kín trở thành sân khấu ngầm hoàn hảo.
Ở trong nhóm chat đó, bạn được quyền đóng vai kẻ nổi loạn dũng cảm mà không phải chịu bất kỳ trách nhiệm hay rủi ro nào. Bạn tha hồ chê bai năng lực của sếp, phân tích sai lầm của công ty như một chuyên gia lão luyện.
Một quy luật tâm lý học chỉ ra rằng: Con người rất sợ cảm giác mình là kẻ yếu thế đơn độc. Khi bạn bực tức một mình, bạn thấy mình bất tài. Nhưng khi tìm được vài người khác cũng tức giận và chửi bới cùng mình, bạn bỗng thấy sự bất tài đó được hợp thức hóa. Bạn tự ru ngủ bản thân rằng: “Mình không làm được việc này không phải vì mình kém, mà vì sếp quá tệ và môi trường quá độc hại”.
Hãy thử làm một bài tập thành thật với chính mình:
Sau những trận cười hả hê trong nhóm chat, khi màn hình điện thoại tắt đi và bạn quay lại với đống tài liệu ngổn ngang, cảm xúc thật sự còn đọng lại trong bạn là gì?
Công việc có bớt đi dòng nào không? Mức lương có tăng lên đồng nào không? Hay cảm giác duy nhất còn sót lại là sự uể oải, cay đắng và nỗi ngao ngán khi biết rằng ngày mai mình vẫn phải tiếp tục cúi đầu làm việc dưới quyền người mà mình vừa chửi rủa?
Nếu cảm giác đó xuất hiện, hãy dũng cảm nhìn nhận sự thật: Bạn đang dùng nhóm chat kín như liều thuốc giảm đau tạm thời để gây tê cảm giác bất lực của bản thân mà thôi.
Nhiều người nghĩ rằng nói xấu sếp sau lưng chẳng mất gì, vừa vui vừa gắn kết tình đồng nghiệp. Nhưng thực tế, thói quen này để lại những cái giá đắt đỏ có thể hủy hoại sự nghiệp của người mới đi làm.
Cái giá thứ nhất là độc tố tâm lý sẽ âm thầm biến bạn thành kẻ cay nghiệt và tiêu cực.
Tâm trí con người giống như một khu vườn. Nếu mỗi ngày bạn gieo vào đó sự mỉa mai, chỉ trích và phán xét, khu vườn đó sẽ chỉ mọc lên cỏ dại. Khi bạn quen nhìn sếp bằng lăng kính tiêu cực, bạn sẽ nhìn cả thế giới bằng con mắt nghi ngờ. Lời góp ý chân thành cũng bị bạn coi là sự chèn ép. Nhiệm vụ mới mang tính thử thách cũng bị bạn coi là sự bóc lột. Bạn tự tước đi cơ hội học hỏi trong những năm tháng quý giá nhất của tuổi trẻ.
Cái giá thứ hai là bạn đánh mất hoàn toàn cơ hội rèn luyện bản lĩnh đối thoại chuyên nghiệp.
Những năm đầu đi làm là lúc học cách ứng xử trong môi trường người lớn. Học cách nói lên quan điểm, học cách thương lượng về khối lượng công việc, học cách từ chối khéo léo nhưng cương quyết, đó là những kỹ năng sống còn để tiến xa. Khi bạn trút bỏ mọi ấm ức vào nhóm chat kín, bạn đã tự vứt bỏ cơ hội rèn luyện những kỹ năng đó. Bạn mãi dừng lại ở tâm thế đứa trẻ thích dỗi hờn sau lưng thay vì trở thành người làm việc chuyên nghiệp.
Cái giá thứ ba là sự đồng lõa trong nhóm chat sẽ giữ chân bạn lại trong vũng lầy của sự trì trệ.
Những người thích than phiền thường kéo người khác xuống cùng đẳng cấp với họ. Khi ở trong một nhóm suốt ngày nói xấu công ty, nếu bạn bỗng nhiên muốn chăm chỉ làm việc hay đề xuất ý tưởng mới, bạn sẽ bị cả nhóm coi là kẻ phản bội. Bạn sợ bị tẩy chay nên tiếp tục lười biếng và hùa theo sự trì trệ. Kết quả là vài năm sau nhìn lại, những người dám đối thoại hoặc dám nghỉ việc đã đi rất xa, còn bạn và nhóm chat của mình vẫn ngồi nguyên ở góc bàn đó để tiếp tục mỉa mai người khác.
Và cái giá cuối cùng, thực tế nhất: Không có bí mật nào là vĩnh viễn trên mạng xã hội.
Chỉ cần một phút bất cẩn gửi nhầm tin nhắn vào nhóm chung, hoặc một người trong nhóm chụp màn hình gửi cho cấp trên, toàn bộ uy tín nghề nghiệp của bạn sẽ tan tành trong một nốt nhạc. Không một người quản lý nào dám trao cơ hội thăng tiến cho một nhân viên luôn mang tâm thế chống đối sau lưng.
Để thoát khỏi chiếc bẫy tiêu cực của những nhóm trò chuyện mỉa mai và tìm lại sự tự do trong tâm trí, bạn cần thay đổi căn bản cách nhìn nhận về mối quan hệ giữa bạn và công việc.
Sếp không phải là phụ huynh nghiêm khắc để bạn phải sợ hãi hay hờn dỗi. Sếp đơn giản là đối tác làm việc trong một giai đoạn của cuộc đời bạn. Công ty không phải là nơi giam cầm bạn. Bạn đến đây bằng một bản hợp đồng lao động tự nguyện: bạn bán thời gian, trí tuệ và sức lao động để đổi lấy thù lao và kinh nghiệm thực chiến.
Khi hiểu rõ bản chất này, bạn sẽ nhận ra mình chưa bao giờ là nạn nhân bất lực. Quyền năng làm chủ cuộc đời luôn nằm trong tay bạn.
Để từng bước làm sạch tâm trí và xây dựng phong thái làm việc đĩnh đạc, bạn hãy rèn luyện ba nguyên tắc tiếp đất sau:
1. Rút lui trong im lặng và thanh lọc thông tin tiêu cực. Hãy can đảm bấm nút tắt thông báo vĩnh viễn hoặc nhẹ nhàng rời khỏi những nhóm trò chuyện chỉ chuyên nói xấu và than vãn nơi công sở. Đừng lo sợ mình bị cô lập. Một tình bạn chỉ được duy trì bằng sự căm ghét chung đối với người khác là một mối quan hệ độc hại. Hãy giữ khoảng cách lịch sự với những năng lượng tiêu cực, dành thời gian nghỉ trưa để đi dạo, nghe nhạc hoặc đọc vài trang sách hữu ích.
2. Đổi từ nói xấu sau lưng sang đối thoại trực diện dựa trên dữ liệu. Lần tới khi cảm thấy một yêu cầu của cấp trên là quá tải, thay vì mở điện thoại gõ những lời mỉa mai, hãy dừng lại hít một hơi thật sâu. Hãy lấy giấy bút ghi chép lại: Hiện tại bạn đang có những đầu việc nào, mỗi việc cần bao nhiêu thời gian, và việc phát sinh ảnh hưởng thế nào đến tiến độ chung. Sau đó, chủ động xin gặp sếp mười phút và trao đổi điềm tĩnh: “Em rất muốn hoàn thành việc này, nhưng hiện tại quỹ thời gian không đủ để đảm bảo chất lượng cả hai việc. Nhờ anh ưu tiên giúp em xem việc nào cần hoàn thiện trước”. Khi bạn nói chuyện bằng dữ liệu và tinh thần trách nhiệm, cấp trên sẽ phải nhìn bạn bằng con mắt tôn trọng.
3. Dồn toàn bộ năng lượng để nâng cấp giá trị cá nhân. Sự phản kháng văn minh nhất đối với một người sếp tồi hay môi trường độc hại không phải là mỉa mai trên mạng xã hội. Đó là việc bạn trở nên quá giỏi giang đến mức công ty đó không còn đủ sức giữ chân bạn nữa. Thay vì tốn hai tiếng mỗi tối bàn tán chuyện thị phi, hãy dùng thời gian đó học thêm kỹ năng mới hoặc mở rộng quan hệ chất lượng bên ngoài. Khi năng lực thực chiến đủ mạnh, bạn sẽ tự tin bước vào phòng sếp, trao lá đơn xin nghỉ việc trong sự tôn trọng và bước sang một nấc thang sự nghiệp cao hơn.
Kẻ yếu dùng sự mỉa mai sau lưng để giải tỏa nỗi bất lực.
Người bản lĩnh dùng sự kỷ luật và năng lực tự thân để mở ra cánh cửa tự do cho chính cuộc đời mình.
"Mỗi dòng tin nhắn bạn gõ vào nhóm chat kín để cười cợt người khác là một giọt năng lượng quý giá bạn vừa tự tay ném qua cửa sổ. Đừng biến tuổi trẻ của mình thành bãi chứa cho sự bất mãn của tập thể, hãy gom từng giọt năng lượng đó lại để bồi đắp cho sự tự do của chính bạn."
Mổ xẻ cơ chế tâm lý học của sự bất lực tập nhiễm, thuyết tự quyết và cách chuyển hóa cảm giác kiệt sức thành một khoảng dừng chiến lược có chủ đích.
Nhận diện và tránh những hiểu lầm kinh điển dẫn đến kết quả công việc lệch hướng hoàn toàn so với mong đợi của sếp hay đồng nghiệp.