Chiếc bẫy buông bỏ giả tạo để trốn tránh trách nhiệm đời thường

Sáng thứ Hai đầu tuần lúc 9:30 sáng, trong khi dòng người ngoài đường đang hối hả chen chúc nhau trên từng ngã tư để kịp giờ chấm công nơi công sở, bạn ngồi khoan thai trong một góc quán cà phê quen thuộc, chậm rãi nhấp một ngụm trà thảo mộc thơm dịu. Trên chiếc bàn gỗ mộc mạc là một cuốn sách về lối sống tối giản và thiền định, bên cạnh là chiếc chuông xoay Tây Tạng nhỏ nhắn. Bạn nhìn dòng người xe cộ đông đúc bên ngoài qua khung cửa kính, mỉm cười thở dài một cái đầy vẻ trắc ẩn và tự nhủ: “Thật tội nghiệp cho những con người đang cuồng quay trong vòng xoáy cơm áo gạo tiền, sao họ không biết buông bỏ để sống một cuộc đời an nhiên, tự tại như mình?”.

Trang mạng xã hội của bạn tràn ngập những câu danh ngôn sâu sắc về sự buông bỏ, về triết lý vạn sự tùy duyên và lối sống không màng danh lợi. Bạn tự dán nhãn mình là một người sống thanh cao, đã bước qua những cám dỗ vật chất tầm thường của chốn thị thành. Bạn từ chối những công việc có áp lực cao, bạn chê bai những người làm việc cật lực kiếm tiền là những kẻ thực dụng thiển cận, và bạn tự hào khoe rằng mình chỉ cần một ngày hai bữa cơm thanh đạm là đủ đầy.

Thế nhưng khi buổi chiều buông xuống và bạn trở về căn phòng trọ, một bức tranh hoàn toàn khác lập tức phơi bày trước mắt. Bác chủ nhà đứng đợi sẵn ở đầu ngõ với gương mặt cau có để đòi tiền phòng trọ đã trễ hạn hai tuần lễ. Bạn cúi gằm mặt lí nhí xin khất thêm vài ngày, rồi lủi thủi bước lên phòng mở chiếc tủ lạnh trống rỗng không có lấy một cọng rau. Một tin nhắn từ mẹ ở quê vừa gửi đến báo bố bị đau khớp cần tiền mua thuốc, bạn nhìn vào số dư tài khoản chỉ còn hơn một trăm nghìn đồng mà lòng nghẹn đắng, tay chân run rẩy trong sự bế tắc tột cùng. Lúc này, mọi triết lý buông bỏ cao siêu bỗng chốc trở nên trơ trẽn và vô nghĩa trước sự thật trần trụi của cuộc sống mưu sinh.

Tách trà an nhiên mỗi sáng và hóa đơn tiền nhà chưa đóng cuối tháng

Chiếc bẫy buông bỏ giả tạo, hay còn được gọi là sự trốn chạy tâm linh, đang trở thành một cái bẫy tâm lý lây lan âm thầm trong một bộ phận người trẻ mới bước vào đời hiện nay. Khi phải đối mặt với thực tế thương trường khắc nghiệt, với những áp lực cạnh tranh khốc liệt, những lời từ chối phũ phàng của nhà tuyển dụng và nỗi vất vả nhọc nhằn của việc kiếm từng đồng tiền mồ hôi nước mắt, nhiều bạn trẻ rơi vào trạng thái sốc tâm lý và mất phương hướng.

Thay vì dũng cảm đối diện với sự thiếu hụt năng lực của bản thân để rèn luyện và tiến bộ, bạn chọn một lối thoát hiểm dễ dàng nhưng đầy độc hại: Bạn tìm đến những triết lý buông xả, an nhiên và tùy duyên như một chiếc bình phong hoàn hảo để che đậy cho sự lười biếng và nỗi sợ thất bại của chính mình. Bạn tự huyễn hoặc rằng mình không đi làm cật lực không phải vì mình lười hay dở, mà vì mình đã giác ngộ, mình đã vượt lên trên những thói ham muốn vật chất tầm thường của đám đông ngoài kia.

Sự trốn chạy này nguy hiểm ở chỗ nó mang một lớp vỏ bọc đạo đức vô cùng lộng lẫy. Người ta rất khó để chỉ trích một người nói lời từ bi, đọc sách triết lý và theo đuổi lối sống tối giản. Bạn dùng những giáo lý cao đẹp để tự ru ngủ lương tâm của mình mỗi ngày. Nhưng sự thật là, bạn không thể dùng sự tùy duyên để trả tiền điện nước, không thể dùng sự buông bỏ để mua thuốc cho cha mẹ già ốm đau, và càng không thể dùng sự an nhiên giả tạo để nuôi sống chính bản thân mình qua ngày đoạn tháng.

Chiếc bẫy tâm linh trốn chạy và sự ngụy trang hoàn hảo của thói hèn nhát

Tại sao chúng ta lại dễ dàng rơi vào chiếc bẫy buông bỏ giả tạo này đến như vậy? Để bừng tỉnh khỏi cơn mê, bạn cần can đảm bóc trần những động cơ hèn nhát đang ẩn nấp sâu kín dưới lớp áo thanh cao.

Thói quen buông xuôi và giả vờ không cần thực ra không bắt đầu từ ngày bạn đọc những cuốn sách triết lý hay thiền định. Nó bắt nguồn từ đứa trẻ mười một tuổi năm xưa, từng cố gắng hết sức để thi vào đội tuyển của trường nhưng thất bại, và để bảo vệ lòng tự ái bị tổn thương, bạn đã nhún vai nói với bạn bè rằng mình chẳng thèm quan tâm đến mấy cuộc thi vớ vẩn đó. Phản xạ giả vờ khinh thường những thứ mình không đạt được thuở nhỏ đã hình thành nên một chiếc khiên che chắn xảo quyệt: Mỗi khi gặp phải một thử thách khó khăn trong đời thực, bạn lập tức vứt bỏ vũ khí, giơ cờ trắng đầu hàng nhưng lại ngụy trang nó dưới danh nghĩa buông bỏ để giữ lại chút sĩ diện mong manh của cái tôi.

Bạn nói rằng mình không màng danh lợi, nhưng thực chất là bạn sợ hãi cảm giác bị từ chối khi đi phỏng vấn xin việc. Bạn nói rằng mình muốn sống cuộc đời thanh bần, nhưng thực chất là bạn không chịu nổi sự nhọc nhằn khi phải thức khuya dậy sớm làm việc và bị cấp trên khiển trách. Buông bỏ chân chính là thái độ của một người đã từng lăn lộn dấn thân, đã nỗ lực hết mình để tạo ra giá trị rồi mới có đủ tư cách và trải nghiệm để không chấp niệm vào kết quả. Còn việc bạn chưa từng làm được một điều gì ra trò, chưa nuôi nổi chính mình mà đã vội vã nói buông bỏ thì đó chỉ là sự trốn chạy hèn nhát của một kẻ thất bại đang tìm cớ thoái thác trách nhiệm với đời.

Sự cay đắng ngấm ngầm sau bức bình phong thanh cao thoát tục

Hãy nhìn thẳng vào tấm gương phẳng để thấy cái giá đắt đỏ mà bạn đang phải trả khi tiếp tục sắm vai người ẩn dật giữa đời thường. Sự giả tạo không bao giờ mang lại cho bạn sự an lạc thực sự, mà nó chỉ nuôi dưỡng một nỗi cay đắng ngấm ngầm đang từng ngày gặm nhấm tâm hồn bạn.

Điều đáng sợ nhất của chiếc bẫy này là nó biến bạn thành một người đạo đức giả và phán xét cực đoan. Miệng bạn nói lời từ bi và không phân biệt đối xử, nhưng mỗi khi nhìn thấy một người bạn cùng lứa mua được nhà, tậu được xe hay thăng chức thành đạt, trong lòng bạn lại trào dâng một cơn ghen tị nghẹn ứ. Để xoa dịu cảm giác thua kém, bạn tìm cách hạ thấp thành quả của họ: “Bọn nó kiếm được nhiều tiền nhưng chắc gì đã hạnh phúc”, “Cắm đầu làm giàu rồi cũng chết có mang theo được gì đâu”. Bạn dùng sự thanh cao giả tạo để dựng lên một bức tường cô lập chính mình, biến bản thân thành một kẻ cay nghiệt, khó gần và bất mãn với cả thế giới.

Tàn nhẫn hơn cả, sự buông bỏ vô trách nhiệm của bạn đang bắt những người thân yêu nhất phải gánh chịu hậu quả. Khi bạn từ chối lao động mưu sinh đàng hoàng, gánh nặng kinh tế gia đình không hề biến mất, mà nó chỉ đơn giản bị chuyển dịch sang đôi vai gầy guộc của cha mẹ già ở quê. Cha mẹ bạn ở tuổi sáu mươi vẫn phải phơi nắng dầm mưa ngoài đồng ruộng để chắt chiu từng đồng gửi lên thành phố phụ cấp cho một đứa con trưởng thành đang ngồi thiền định và nói chuyện an nhiên. Đó không phải là tu tập, mà là một sự bất hiếu tàn nhẫn được ngụy trang dưới lớp áo tâm linh.

“Tu tập chân thật nhất giữa cõi đời này không nằm ở chốn non cao thanh vắng, mà bắt đầu từ việc bạn xắn tay áo lên làm việc chăm chỉ, kiếm từng đồng tiền lương thiện và làm tròn trách nhiệm với những người thân yêu.”

Ba câu hỏi tự soi và bài tập dấn thân chân thật vào đời sống mưu sinh

Gnolirt không phản đối những giá trị tĩnh lặng hay những giây phút lắng đọng tâm hồn. Nhưng sự bình yên nội tâm chỉ thực sự có giá trị khi nó được xây dựng trên một nền tảng đời sống thực tế vững chãi, nơi bạn dám đối diện với sóng gió mưu sinh bằng một tinh thần trách nhiệm đàng hoàng và sòng phẳng.

Đêm nay, khi khép lại những trang sách triết lý và ngồi lại một mình trong căn phòng trọ yên tĩnh, hãy can đảm tháo bỏ chiếc áo choàng thanh cao giả tạo xuống, đối diện thật thà với chính tâm hồn mình qua 3 câu hỏi trước khi ngủ:

• Một là, bạn đang thực sự buông bỏ lòng tham hay chỉ đang dùng triết lý cao siêu để bao biện cho sự lười biếng của mình?
  Hãy dũng cảm nhìn thẳng vào lịch trình làm việc mỗi ngày của bạn: Bạn dành bao nhiêu thời gian để học tập nâng cao chuyên môn, nộp hồ sơ xin việc và nỗ lực tạo ra sản phẩm thực tế, và bao nhiêu thời gian để lướt mạng xã hội, ngủ vùi và than thở? Bạn có dám thừa nhận rằng bản thân đang vô cùng sợ hãi sự va chạm và nhọc nhằn của công việc ngoài đời thực?

• Hai là, bạn có nhận ra rằng việc làm tròn trách nhiệm mưu sinh và chăm lo cho cha mẹ chính là sự tu tập chân thật nhất?
  Một người không nuôi nổi chính mình và để người thân phải lo lắng từng bữa ăn thì không thể có được bất kỳ sự bình yên nào trong tâm hồn. Bạn có dám nhìn nhận rằng việc đổ mồ hôi kiếm tiền lương thiện, chi trả sòng phẳng các hóa đơn đời thường và gửi tiền phụng dưỡng cha mẹ mới là đạo lý lớn nhất của một người trưởng thành?

• Ba là, bạn có đủ dũng khí để bước ra khỏi chiếc vỏ bọc thanh cao ảo để bắt tay vào làm những công việc nhọc nhằn ngoài đời thực?
  Dám buông bỏ sự kiêu ngạo của một người sống ảo, bạn có sẵn sàng xỏ giày vào, bước ra đường đi tìm việc làm, chấp nhận làm từ những vị trí thấp nhất, chịu đựng những lời phê bình và nỗ lực từng ngày để trở thành một người lao động có ích cho xã hội?

Khế ước trước khi ngủ: “Đêm nay, tôi xin phép được bừng tỉnh khỏi cơn mê buông bỏ giả tạo. Tôi thôi không còn dùng triết lý để trốn tránh trách nhiệm mưu sinh nhọc nhằn nữa. Tôi cam kết từ ngày mai sẽ dấn thân trọn vẹn vào đời sống thực tế, làm việc chăm chỉ, sống sòng phẳng với chính mình và đàng hoàng gánh vác trách nhiệm với gia đình”.

---

Mời bạn cùng đọc thêm bài viết Khi vừa đi làm đã phải gánh tiền nuôi em ăn học đại học và cách phân bổ ngân sách gia đình 3 phần lâu dài để trang bị tư duy trách nhiệm và bài toán kinh tế thực tế.