Không tìm thấy kết quả
Thử tìm kiếm với các từ khóa: "AI", "Notion", "Nỗi sợ", "Tự học", "Kỷ luật"...
Thao tác trực tiếp trên bàn phím không cần rê chuột
Nhận quyết định cho thôi việc vừa lấy đi nguồn thu nhập, vừa dội một gáo nước lạnh vào lòng tự trọng và nhân cách của người trẻ mới bước vào đời.
Khoảnh khắc bước ra khỏi phòng họp của bộ phận nhân sự với tờ quyết định chấm dứt hợp đồng lao động trên tay, không gian xung quanh bạn dường như đông cứng lại. Mọi âm thanh của tiếng gõ bàn phím, tiếng chuông điện thoại và những tiếng cười nói rôm rả của đồng nghiệp bỗng chốc trở nên xa xăm lạ kỳ. Bạn bước đi như một người mộng du về chỗ ngồi của mình, vội vã gom chiếc cốc uống nước, cuốn sổ tay và vài món đồ cá nhân vào một chiếc hộp giấy nhỏ trong ánh nhìn tò mò, ái ngại của những người xung quanh.
Cảm xúc đầu tiên ập đến không phải là nỗi lo lắng về tiền bạc, mà là một cơn sóng nhục nhã ê chề tràn ngập tâm trí. Bạn cảm thấy mặt mình nóng bừng, từng tế bào như co rút lại vì xấu hổ. Bạn thấy mình giống như một món đồ hỏng vừa bị người ta vứt bỏ vào thùng rác không thương tiếc. Khi chiếc thang máy trượt xuống tầng trệt và cánh cửa mở ra đường phố tấp nập, bạn đứng trơ trọi giữa dòng người hối hả, nghẹn ngào tự hỏi: Mình đã làm gì sai để phải chịu sự sỉ nhục này? Liệu mình có phải là một kẻ kém cỏi bất tài nhất trên đời?
Nỗi nhục nhã khi bị sa thải hay cho nghỉ việc ở lứa tuổi 22 hay 23 là một trong những vết thương tâm lý đau đớn nhất của người trẻ mới vào đời. Bạn đã dành trọn vẹn mười mấy năm miệt mài học tập, mang theo bao nhiêu ước mơ và kỳ vọng của gia đình để bước chân vào xã hội, để rồi nhận lại một cái kết phũ phàng chỉ sau vài tháng thử sức. Thế nhưng, nếu bạn để cho cơn sang chấn này dìm bạn xuống vũng lầy của sự tự ghét bỏ, bạn đang vô tình trao cho một chiếc ghế văn phòng quyền năng định đoạt toàn bộ phẩm giá của một con người.
Xã hội hiện đại ngày nay vô tình gieo vào tâm trí người trẻ một nếp nghĩ hết sức méo mó: bạn là ai được quyết định bởi chức danh trên tấm danh thiếp của bạn. Mỗi khi làm quen với một người mới, câu hỏi đầu tiên luôn là: “Bạn đang làm ở công ty nào, chức vụ gì?”. Nếu câu trả lời là một tập đoàn lớn, một ngân hàng danh tiếng hay một chức danh nghe hào nhoáng, ánh mắt của đối phương lập tức sáng lên vẻ ngưỡng mộ. Ngược lại, nếu bạn đang thất nghiệp, bạn lập tức cảm thấy mình trở thành kẻ vô hình, một gánh nặng của xã hội.
Chính vì đặt toàn bộ lòng tự trọng của mình vào một chiếc ghế công sở, việc bị cho thôi việc khiến bạn có cảm giác như toàn bộ con người mình bị xóa sổ. Bạn vừa mất đi một nguồn thu nhập hằng tháng, vừa cảm thấy mình mất đi cả danh tính, vị thế xã hội và quyền được tự hào. Bạn bắt đầu tự dán nhãn cho mình là kẻ thất bại, kẻ bị đào thải. Bạn sợ hãi khi phải mở mạng xã hội lên nhìn bạn bè đồng trang lứa đang khoe những bước tiến sự nghiệp, và bạn càng khiếp sợ hơn khi nghĩ đến việc phải về quê đối diện với những câu hỏi han của cha mẹ, họ hàng.
Thế nhưng, ngọn ngành câu chuyện là gì? Một vị trí công việc trong doanh nghiệp chỉ đơn thuần là một bản thỏa thuận kinh tế giữa một người sử dụng lao động và một người bán sức lao động. Khi tình hình kinh doanh của công ty gặp khó khăn, khi chiến lược thay đổi hoặc khi thị trường thu hẹp, việc họ cắt giảm nhân sự là một quyết định thuần túy về mặt vận hành. Quyết định đó không hề và không bao giờ có thể là một bản án kết tội phẩm chất, trí tuệ hay đạo đức của bạn.
Việc đồng nhất giá trị bản thân với công việc chính là nguồn cơn biến một biến cố nghề nghiệp thông thường thành một thảm họa tinh thần. Khi bạn hiểu rằng công việc chỉ là một phần việc bạn làm chứ không phải là toàn bộ con người mình, bạn mới có thể đứng thẳng lưng lên để nhìn nhận sự việc bằng đôi mắt tỉnh táo và công bằng.
Tại sao cảm giác bị sa thải lại mang màu sắc nhục nhã đậm nét đến thế? Nguồn gốc sâu xa thường bắt nguồn từ những tổn thương tâm lý thuở nhỏ liên quan đến điều kiện để được yêu thương. Trong quá trình lớn lên, rất nhiều đứa trẻ chỉ nhận được những lời khen ngợi, những cái ôm ấm áp của cha mẹ hay thầy cô khi chúng đạt điểm mười, khi chúng đứng đầu lớp hoặc ngoan ngoãn nghe lời tuyệt đối. Ngược lại, mỗi khi làm bài thi bị điểm kém hay làm vỡ chiếc bát, chúng lập tức phải đối mặt với những lời mắng nhiếc thậm tệ, những ánh nhìn thất vọng hoặc sự trừng phạt bằng sự im lặng lạnh lùng.
Đứa trẻ ấy lớn lên với một niềm tin độc hại được ghim chặt trong tâm trí: mình chỉ có giá trị khi mình làm hài lòng người khác và tạo ra thành tích, còn nếu mình mắc sai lầm hoặc bị từ chối, mình là một kẻ vô dụng không xứng đáng được tồn tại. Vì thế, khi người quản lý trao cho bạn quyết định thôi việc, sự việc đó đã vô tình đánh thức toàn bộ nỗi sợ hãi nguyên thủy về sự ruồng bỏ trong quá khứ. Bạn vừa nhìn thấy một buổi chia tay công việc, vừa chứng kiến đứa trẻ tổn thương bên trong mình đang nghẹn ngào vì nghĩ rằng mình một lần nữa bị tước đoạt tình cảm ấm áp và sự chấp nhận.
Bạn bắt đầu quay sang tự trừng phạt chính mình bằng những suy nghĩ cay nghiệt. Bạn hồi tưởng lại từng việc nhỏ mình đã làm sai trong quá khứ, tự chì chiết mình vì đã không làm thêm giờ nhiều hơn, vì đã lỡ lời trong một cuộc họp, hay vì đã không đủ khôn khéo để lấy lòng cấp trên. Bạn tự biến mình thành thủ phạm duy nhất cho sự đổ vỡ này, trong khi thực tế có hàng tá yếu tố khách quan từ nền kinh tế hay sự yếu kém trong quản lý của công ty mà bạn không hề có quyền kiểm soát.
Chừng nào bạn chưa nhận ra mối liên hệ giữa cú sốc hiện tại với những tổn thương thời thơ ấu, bạn sẽ còn tiếp tục để cho nỗi xấu hổ gặm nhấm tâm can. Bạn cần ôm lấy đứa trẻ đang sợ hãi bên trong mình, nói với nó rằng: Dù ai đó không chọn đồng hành cùng con nữa, điều đó không có nghĩa là con xấu xa hay kém cỏi. Con vẫn luôn trọn vẹn và xứng đáng được yêu thương ngay từ lúc này.
Khi nỗi nhục nhã lấn át lý trí, phản xạ tự nhiên của con người là trốn chạy để bảo vệ cái tôi đang rách nát. Bạn bắt đầu giam mình trong bốn bức tường của căn phòng trọ, kéo rèm che kín ánh sáng mặt trời, tắt chuông điện thoại và từ chối mọi cuộc gọi từ người thân hay bạn bè. Bạn ngủ vùi từ sáng đến chiều để không phải suy nghĩ, hoặc thức thâu đêm dán mắt vào màn hình điện thoại lướt mạng xã hội trong vô thức để quên đi hiện thực đau đớn.
Sự trốn chạy này bào mòn năng lượng sống của bạn với tốc độ kinh hoàng. Càng nằm im một chỗ, đầu óc bạn càng vẽ ra những viễn cảnh tồi tệ: viễn cảnh bị cạn sạch tiền tiết kiệm, bị chủ nhà trọ đuổi đi, bị mọi người cười chê và trở thành một kẻ ăn bám gia đình. Những suy nghĩ tiêu cực quẩn quanh như một bóng đen u ám gặm nhấm từng chút tự tin còn sót lại của bạn. Bạn trở nên sợ hãi việc mở hòm thư tìm việc, sợ nộp hồ sơ xin việc mới vì tin chắc rằng mình sẽ lại tiếp tục bị từ chối.
Một cái giá đắt đỏ khác là bạn bắt đầu đánh mất niềm tin vào con người và cuộc đời. Bạn nhìn đời bằng đôi mắt ngờ vực, cay đắng và thù ghét. Bạn cho rằng mọi lời hứa hẹn của các nhà tuyển dụng đều là lừa dối, rằng xã hội này chỉ toàn sự bất công và giả tạo. Sự hằn học đó không làm tổn thương những người đã sa thải bạn, nó chỉ đang đầu độc tâm hồn bạn, biến bạn thành một người cáu kỉnh, bất cần và khép lại mọi cơ hội gặp gỡ những người đồng hành tử tế sau này.
Sự suy sụp tinh thần sau biến cố mất việc là điều dễ hiểu, nhưng cho phép nó kéo dài biến thành một thói quen buông xuôi tê liệt ý chí là một sự tàn nhẫn mà bạn đang tự gây ra cho cuộc đời mình. Mất một công việc chỉ là một khúc quanh gập ghềnh trên con đường dài hàng chục năm lao động, hoàn toàn không phải là dấu chấm hết cho cuộc đời bạn.
Để vượt qua nỗi nhục nhã và đứng dậy một cách đĩnh đạc, bước đầu tiên bạn cần làm là gọi đúng tên cảm xúc của mình mà không né tránh. Hãy cho phép mình được buồn bã, được khóc một trận thật đã đời để trút bỏ hết những ấm ức, hụt hẫng trong lòng. Nước mắt không phải là biểu hiện của sự yếu đuối, mà là sự giải tỏa cần thiết của một tâm hồn đang chịu tải quá mức.
Sau khi cơn bão cảm xúc lắng xuống, hãy can đảm ngồi lại bên chiếc bàn nhỏ, hít một hơi thật sâu và thực hiện một cuộc phân định rạch ròi. Hãy viết ra hai cột trên một tờ giấy trắng: Cột thứ nhất là những thứ thuộc về biến cố khách quan (thị trường khó khăn, cơ cấu công ty thay đổi, định hướng nghề nghiệp không phù hợp). Cột thứ hai là những bài học kinh nghiệm cụ thể mà bạn có thể rút ra để hoàn thiện bản thân (cần học thêm kỹ năng gì, cần quản lý thời gian ra sao, cần giao tiếp thế nào). Khi bạn biến một nỗi xấu hổ mơ hồ thành những bài học thực tế, bạn đã bắt đầu lấy lại quyền kiểm soát cuộc đời mình.
Bạn hãy nhìn xem, những người thành công và bản lĩnh nhất ngoài kia đều là những người từng trải qua vài lần bị từ chối, bị cho nghỉ việc hoặc thất bại ê chề trong sự nghiệp. Chính những cú ngã đầu đời đau điếng đó mới là những người thầy nghiêm khắc nhất dạy cho bạn bài học về sự cẩn trọng, tính khiêm nhường và sức chịu đựng dẻo dai. Một cánh cửa đóng lại trước mắt bạn thường không phải là sự trừng phạt, mà là một sự giải thoát cần thiết để bạn không tiếp tục lãng phí thanh xuân ở một nơi không thuộc về mình.
Trước khi khép lại trang nhật ký của ngày hôm nay, hãy ngồi lại trong không gian yên tĩnh và tự hỏi lòng mình 3 câu hỏi gợi mở:
Một là, mình đang cảm thấy nhục nhã vì mình thực sự kém cỏi, hay vì mình quá sợ ánh mắt phán xét của những người xung quanh?
Hãy học cách phân biệt giữa năng lực thực tế của bản thân với nỗi sợ hãi dư luận xã hội. Thường thì chúng ta không đau đớn vì mất đi một công việc, mà chúng ta đau đớn vì sợ người khác biết mình mất việc và coi thường mình. Khi bạn nhận ra rằng cuộc đời bạn là của riêng bạn và không ai có thể sống thay bạn, những lời đàm tiếu ngoài kia sẽ tự khắc tan biến như bọt nước.
Hai là, nếu một người bạn thân thiết nhất rơi vào hoàn cảnh bị thôi việc giống hệt mình lúc này, mình sẽ buông lời sỉ nhục họ hay sẽ dịu dàng ôm lấy họ và động viên?
Tại sao bạn luôn sẵn sàng bao dung, thấu hiểu và nâng đỡ người khác khi họ gặp hoạn nạn, nhưng lại đối xử với chính bản thân mình bằng sự tàn nhẫn và cay nghiệt nhất? Bạn xứng đáng nhận được sự dịu dàng và tha thứ từ chính tâm hồn mình. Hãy học cách trở thành người bạn đồng hành trung thành nhất của bản thân trong những giờ phút tăm tối nhất.
Ba là, ngoài công việc vừa mất đi, con người mình còn có những phẩm chất, sở thích và giá trị tốt đẹp nào mà không một ai có quyền tước đoạt?
Hãy nhìn lại toàn bộ con người bạn: bạn là một người con hiếu thảo, một người bạn chân thành, một người có lòng trắc ẩn và biết yêu cái đẹp. Bạn có sức khỏe, có đôi bàn tay chăm chỉ và một khối óc ham học hỏi. Những giá trị sâu sắc đó thuộc về con người bạn, chúng vẫn còn nguyên vẹn ở đó và sẽ cùng bạn xây dựng lại một sự nghiệp mới đàng hoàng hơn.
“Một chiếc ghế văn phòng hay một chức danh công việc chỉ là nơi bạn ngồi để làm việc, hoàn toàn không phải là thước đo phẩm giá con người bạn. Người dám đối diện với cú ngã mà không đánh mất lòng tự trọng mới là người thực sự làm chủ vận mệnh của mình.”
Góc Nhìn Thực Tế Từ TriLong Atlas
Khi đã bình tâm và tách rời được phẩm giá khỏi cú sốc sa thải, điều bạn cần làm ngay là thu xếp các quyền lợi lao động sòng phẳng và lên lộ trình tìm việc bài bản. Đọc thêm bài viết Bị cho nghỉ việc bất ngờ trong đợt cắt giảm nhân sự để nắm vững cẩm nang tái khởi động sự nghiệp.
Nhận thông báo chấm dứt hợp đồng khi kinh tế khó khăn khiến bạn bàng hoàng và rơi vào khủng hoảng. Phương pháp ổn định tâm lý, rà soát trợ cấp lao động và kế hoạch 30 ngày tái gia nhập thị trường việc làm.
Quyết định nghỉ việc nhưng lúng túng trong khâu chuyển giao nhiệm vụ hoặc để lại sự bừa bộn làm tổn hại uy tín cá nhân. Quy trình đóng gói tài liệu, bàn giao công việc chuẩn mực và nghệ thuật chào tạm biệt đàng hoàng để mở ra những cánh cửa mới.